yorum etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
yorum etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

13 Ocak 2014 Pazartesi

Fenerbahçe: İlk yarı değerlendirmesi


Ersun Yanallı Fenerbahçe, 2013/14 sezonunun ilk yarısında 23 resmî maç oynadı. Süper Kupa'da G.Saray, CL play-off maçlarında 2 kez Arsenal, Kupa'da Fethiye, Lig'de de Konya ve Karabük maçlarını kaybetti. Sicil açısından baktığımızda, 23 maçta 6 mağlubiyet hiç de az değil. Ama ilk yarının sonunda Fenerbahçe'de tablo toz pembe; nasıl oluyor? Cevap çok basit: Camia sadece ve sadece LİG ŞAMPİYONU olmayı düşünüyor da ondan..

Arsenal maçları kazanılsa bile meğer zaten CL'ye gidilemeyecekmiş, bu gerçek sonradan ortaya çıktı. G.Saray maçı zaten sezon başıydı; hoca yeni, Uefa'nın kararı bekleniyor, takım kötü oynuyor vs. Dolayısıyla o mağlubiyet de çok önemli değil. Türkiye Kupası'na gelince, orada neredeyse "isteyerek" elendiğimizi bile söyleyebiliriz. Camianın hiçbir unsuru, bu kupayı artık önemsemiyor çünkü. Son 2 yıldır kazandık ve bizim açımızdan hesap kapanmış oldu.

Dolayısıyla geriye 17 maçta 2 mağlubiyet kalıyor ve bu iki mağlubiyet -ve ayrıca iki beraberlik- sonucu toplanan 41 puan da, ligin son yıllardaki kısır görüntüsünü düşünürsek, gayet tatminkâr bir seviye. Zaten ikinci sıradaki takım, o kısır görüntünün devamı olarak 33 puan topladığı için 8 puanlık müthiş bir avantaj çıktı ortaya. G.Saray geçen yıl yine 33 puan almış ve Antalya'nın 3, Fenerbahçe'nin 6 puan önünde lidermiş. Ama bu sezon aynı puanla liderin 8 puan gerisinde.. Buradan bakınca, Ersun Yanal'ın ve "bu seneki Fenerbahçe"nin yaptığı işin büyüklüğü daha iyi anlaşılıyor.

Bugünlerde sık sık geçen sezonun ilk yarısındaki Fenerbahçe ile bu sezonun ilk yarısındaki takımın karşılaştırıldığına tanık oluyorum. Hemen hepsinde, Fenerbahçe'nin geçen yıla göre çok daha etkili olduğu, hücumu daha fazla düşündüğü, "mentalite"sinin değiştiği vs. söyleniyor. Hatta bu görüşler, istatistiklerle de destekleniyor. Ama bence burada yapılan bir haksızlık var. O da şu: Geçen sezonun ilk yarısındaki Fenerbahçe, genel olarak "geçen sezonun Fenerbahçesi"ni hiç ama hiç yansıtmıyor. Zira o takımı tarihe kazıyan primer performans, EL yarı finaline çıkılmasıdır ve bunun en önemli sebebi de, devre arasında yapılan Webo ve Ziegler transferleridir. Hadi Ziegler neyse, hücumda çok etkili olmayan bir defans oyuncusu. Onun katkısı, ilk yarıda 40'a yakın maç oynayan Hasan Ali'yi rahatlatması ve maçların "ismi" büyüdükçe ortaya çıkacağı kesin olan "tecrübe" eksikliğini kapatmasıydı. Zira Lazio ve Benfica gibi rakiplere karşı -Fenerbahçe'de ilk sezonunu geçiren bir- Hasan Ali ile oynamak ve Ziegler ile oynamak çok farklıdır. Ziegler nispeten "düz" denebilecek bir oyuncu olmasına rağmen söylüyorum bunu. Ha, Caner geçen sezon "bu performansla" sol bek oynasaydı, Aykut hoca bunu deneyip üzerine gitseydi, o zaman Ziegler'in alınmasına hiç gerek kalmazdı; bu da ayrı konu.

Ama asıl faktör Webo'ydu çünkü Webo'nun transferi ile sağlanan kazanımlar birden fazlaydı. BU LİGDE oynanan oyunlar açısından 3'lü forvetin en ucunda hiç de iyi bir performans gösteremeyen Sow, çok daha verimli olduğu sol forvet mevkiine geçti. Takım, Sow'un yapamadığı işleri yapabilen bir "pivot" santrfora kavuştu. Ve belki de en önemlisi şu: Webo o kadar karakterli, o kadar profesyonel ve o kadar "kaybetmeye tahammülü olmayan" bir futbolcu ki, soyunma odasında da bir lider ve rol modellerden biri hâline geldi.

Bunun yanında takımın saha içi dizilişi kökten bir şekilde değişti, Avrupa'da neredeyse hiçbir takımın -tam olarak bu şekilde- uygulamadığı enteresan bir 4-3-3 ortaya çıktı. Bu dizilişte 1 adet pivot santrfor ve iki adet "açık" yok.. Ki dünyada 4-3-3 oynayan takımların neredeyse %99'u bu sistemi 7, 9 ve 11 numaralı oyuncularla oynuyor. Oysa Fenerbahçe geçen sezonun ikinci yarısından itibaren bunu üç adet "9 numara" ile oynamaya başladı ve Stoch ile Krasic'i o andan itibaren hiç kullanmadı. Bu sezon Türkiye liginde Mancini dâhil pek çok hocanın taklit etmeye çalıştığı bu diziliş, Ersun Yanal tarafından da Fenerbahçe'de devam ettiriliyor. Hatta o kadar benimsendi ki, Ersun hoca Stoch ve Krasic'i, bu sisteme hiç uymadıklarını gördüğü için takımdan gönderdi.

Dolayısıyla Aykut Kocaman'ın -deneme/yanılma ile bulunmuş olsa da- o "büyük hamle"sini burada anmamak, kendisine büyük bir haksızlık olacaktır. Aynı zamanda bu sezonki Fenerbahçe ile geçen sezonki takım sağlıklı bir şekilde karşılaştırılacaksa, "bu sezonun ikinci yarısındaki Fenerbahçe ile geçen sezonun ikinci yarısındaki takım" karşılaştırılmalıdır. Bunu bir yere koyalım.

Aynı mukayeseyi -bu ayrıntı ışığında- biz yapmaya başlarsak, istatistikler açısından şöyle bir tablo ortaya çıkıyor:


Geçen sezonki takım "savunmacı", bu sezonki takım "çılgın hücumcu" ise yenilen goller nasıl aynı oluyor? Atılan gol geçen yıl 1.6, bu sezon 2.5 imiş; bu çok anlaşılır bir şey. Ama yenilen goller maç başına 1.1.. Hatta kalemize yediğimiz şut sayısı, bu sezonun "çılgın" takımında daha az!.. Tekrar sormak isterim, bu nasıl oluyor? Cevabı bence şu: Ersun hocanın tercih ettiği oyun tarzının, "çılgın" ya da "hücumcu" (veya sadece bunlar) değil, aynı zamanda bu lig için "EN DOĞRU" oyun olmasından kaynaklanıyor.

Fenerbahçe riskleri maksimize ederek oynadığı zaman, kâğıt üzerinde belki gol pozisyonu verme şansı artacakmış gibi gelir insana ama saha içine baktığımızda, "ben bu maçı alacağım" diyerek oynayan bir Fenerbahçe'nin rakiplerine nasıl bir korku saldığını net bir şekilde görüyoruz. Evet, Fenerbahçe ligdeki G.Saray maçında -üstelik 1-0 öndeyken!- ikinci golü attığı sırada rakip ceza sahası civarında 7 kişiyle bulunuyor olabilir.. Evet, bu fazla "çılgın" bir oyun anlayışıdır, bir derby'de önde olan hiçbir İtalyan takımında bu tabloyu asla ve asla göremezsiniz mesela. Ama işte.. Daha önceki yazılarda da belirttiğim gibi bunu bir "felsefe" olarak ortaya koyar ve bu iştahı "sezonun geneline" yayarsanız, BU LİGDEKİ herhangi bir rakip de siz ileride 7 kişiyle hücum ederken topu kaptığında "bu adamlar şimdi o 7 kişiyle bunaltıcı bir pres yapıp topu kesin yeniden kapacaklar" diye düşünmekten kendini alıkoyamıyor. Teknik direktör, söz konusu tabloya bu "oyun anlayışı" ile katkı sağlar. Hatta tablonun asıl yaratıcısı odur.. Futbolcular, bu anlayışın üzerine bir de "yüksek kaliteli" ise -ki Fenerbahçe bana göre ligin en kaliteli kadrosuna sahip- onlar da rakip oyuncularda ekstradan bir çekince yaratır. Hele buna iç sahada 50 bin kişilik seyirci de eklenince, rakip takımın artık oradan çıkması çok zordur.

İşte Ersun Yanal'ın doğrusu burada oldu. Aslında sezon başında, Eskişehir döneminden süregelen o "pas futbolu arayışı" ile başarısız bir dönem geçirildi. Hatırlayalım, tablo kapkaraydı. Ama Süper Kupa artık gidince, Uefa'dan ceza gelip Arsenal maçlarının hiçbir ehemmiyetinin olmadığı anlaşılınca geriye sadece lig kaldı. Orada Konya mağlubiyeti ve sonraki hafta Eskişehir'e karşı -oyun anlamında ezilerek- alınan 1-0'lık galibiyet, dönüm noktası oldu. Ben o zamanlar "artık bildiğini yap Ersun hoca" diye yazmıştım. Okumuş mudur bilmiyorum ama kendisi de tam olarak böyle düşündü ve hem Fenerbahçe, hem de kendi kariyeri açısından hayati bir karar verdi. O yazı burada:

Artık "bildiğini" yap Ersun hoca..

Özetle demiştim ki, eğer büyük bir kulüpten bahsediyorsak "takımın beklerinin ileri çıkması" ve "çizgide sadece onların oynaması" gerekiyor. En hayati konu bu, "çizgide tek oyuncu". Ben bunun için 4-1-2-1-2'ye geçilmesi gerektiğini, kadronun söz konusu dizilişle "daha etkili" oynayacağını belirtmiştim. Ki hâlâ da aynı şekilde düşünüyorum. Ama Ersun hoca, Aykut Kocaman'ın 4-3-3'ünü devam ettirerek ve Kuyt ile Sow'u hücumda içeri alıp adeta birer "gizli 10 numara" gibi kullanarak yaptı bunu. Şu âna kadar çok da başarılı oldu.

Neticede işin özü değişmiyor: Günümüz futbolunda BÜYÜK takımlar, skor dengede ya da eksideyken geride en fazla 3 oyuncu, onlara yardım etme görevini hiç unutmayan iki orta oyuncu ve 5 hücum oyuncusuyla atak yapıyor. Ve çizgide de 1'er oyuncu kullanıyorlar, bu çok önemli. Avrupa'nın 4 büyük ligindeki maçları lütfen bu gözle seyredin, artık HD çekimler nedeniyle sahanın çok büyük bir bölümünü görebiliyoruz. 4-4-2, 3-5-2, 3-4-3, 4-3-3, 4-2-3-1 vs. önemli değil.. Hangi dizilişle oynanırsa oynansın, takımların hücum ederken sahaya dağılışlarına bakın.. 5 kişinin atağı düşündüğünü, 2 kişinin süpürücü orta oyuncuları olarak ve "belirli alanları parselleyerek" o atağa destek vermeye çalıştığını, diğer üç oyuncunun da gerideki alanı süpürmek için beklediğini görürsünüz.

TEMEL

Burada önemli olan şu: Tercih edilen diziliş, kadrodaki oyuncuların "maksimum verim" sağlayacağı bir diziliş olmak zorunda.. Yani o dizilişin herhangi bir pozisyonunda oynattığınız herhangi bir oyuncunun, o pozisyonun gerektirdiği özelliklerin %90'ını uygulayabiliyor olması lâzım. Bu cümleyi tekrar okuyunuz, futboldaki başarının temel kriterlerinden biri bu. Şahsen ben üzerine 200 sayfalık bir kitap bile yazabilirim. O kadar önemli ve o kadar detaylı bir konu. Mesela Zeman 1999 yılında Fenerbahçe'ye kurtarıcı olarak geldiğinde Sergen, Mosheau, Boliç, Moldovan gibi yıldızların olduğu bir takıma 4-3-3 oynatmak için ısrar etmişti. Sağ olsun, onun sayesinde Aygün Taşkıran'ın santrfor, Moldovan'ın sol açık, Mosheau'nin sağ açık oynadığı maçlar seyrettik. Düşünebiliyor musunuz, üçü de yanlış yerde oynuyor! Ve o 4-3-3, Aykut hocanın 4-3-3'ünden de çok farklıydı, onu belirteyim. Velhasıl, Ekim ayının ortasında göreve gelen Zeman sadece iki ay sonra teneke bağlanarak kovuldu.

Diziliş işte bu yüzden önemli. Ve ben hâlâ Fenerbahçe'nin 4 tane santrforunun, 8 tane de merkez orta sahasının olduğu mevcut kadrosunun, 4-1-2-1-2 ile daha başarılı olacağını düşünüyorum. Ama bu, 4-3-3 ile başarısız olacağı anlamına gelmiyor. Zaten bu kadro Aykut Kocaman tarafından 4-3-3 oynaması için oluşturulmuştu. Öyle de devam ediyor.

BİNA

Özetle, diziliş binanın temelidir. O temel sağlam atılmak zorundadır. Bu nasıl olur? Mevcut oyuncuların, seçilen dizilişteki rolleri en verimli bir şekilde yapabiliyor olması lâzım. Anahtar cümle bu. Ama temel, içine girilip yaşanacağı barınak olması açısından bir şey ifade etmez. Üzerine "bina" inşa etmek lâzım.

İşte orada mühendislik devreye giriyor ve her teknik direktörün bu konuda "yoğurt yiyişi" farklı. Şu yazıda belirtmiştim:

Ersun hocanın mütevazı devrimi

Yazıda şöyle diyor: "... İşte bu sebeplerden dolayı Fenerbahçe teknik direktörlüğü dünyadaki en zor işlerden biri. Takıma öyle bir oyun anlayışı ve sistem uygulatacaksın ve ezberleteceksin ki, Türkiye'deki maçlarda EN BÜYÜK gibi oynayacak, Avrupa'da ise KONTROLLU olacak ve haddini bilecek. Bu neredeyse imkânsız bir görev, o yüzden son 30 yıldır ne zaman Avrupa'da yoksak ligi kazanıyoruz, Avrupa'da devam edersek de ligi kaybediyoruz."

Fenerbahçe'nin 107 yıllık tarihinin en büyük iki "Avrupa Kupaları" başarısı, Zico ve Aykut Kocaman liderliğinde gerçekleşti. Bu performansların 2 ortak özelliği var:

1. Her ikisinde de tüm bir sezonu "pas futbolu" diyebileceğimiz kontrollu bir anlayışla oynadık.
2. Her ikisinde de ligi kaybettik.

Bunlara, bu sezon başında Ersun Yanal yönetiminde oynadığımız Salzburg ve Arsenal maçlarını da ekleyin. Sonra yine Ersun Yanal ile ilk yarıda elde edilen 41 puanı düşünün.. Hatta 2011'in ikinci yarısında Aykut Kocaman ile, daha önce 2003 ve 2004'te Daum ile ve 2001'de Mustafa Denizli ile kazanılan şampiyonluklara bakın.. Tamamı "baskılı ve agresif" bir futbol ile kazanıldı.

Yani nedir? Fenerbahçe LİGDE, bu sezonki Ersun Yanal takımı gibi oynamalıdır; örneğin geçen iki sezondaki Aykut Kocaman takımları gibi değil.. Ama buna karşılık Avrupa'da ise Zico'nun CL çeyrek finali oynayan takımı gibi oynamalıdır. Ya da Lazaroni'nin Manchester United ve Juventus'un arkasında 1 puan farkla çeyrek finali kaçıran takımı gibi.. Ya da bizzat Aykut hocanın geçen yılki takımı gibi.. Sezon başındaki Salzburg ve Arsenal maçlarından sonra, Ersun hocanın teknik direktörlüğündeki belki de tek eksiğin bu olduğunu belirtmiştim:

Ersun Yanal dönüşmek zorunda

Orada da belirttiğim gibi Ersun Yanal, top rakipteyken Türkiye liglerinin belki de en iyi teknik direktörü. Hatta top bize geçtiğinde set oyununda, Aykut Kocaman'ın oyun anlayışına bir katkı olarak "bekleri çizgiye açıp oyunu genişletmesi" çok büyük bir artıdır, bu da tamam.. Ama kendi denginiz ya da sizden daha güçlü bir takımla oynuyorsanız, Ersun hocanın Türkiye liginde çok geçerli olan o "baskı" oyunu Avrupa'da maalesef sökmüyor, sökebilmesi çok düşük bir ihtimal. O futbolla G.Saray 2000'de Uefa Kupası'nı kazandı, 13 yıl sonra geçen sezon CL çeyrek finali oynadı, o kadar.. Türkiye 2002'de Dünya Kupası üçüncüsü, 2008'de Avrupa üçüncüsü oldu. Son 30 yılda o futbolla uluslararası arenada kazanılan başka bir şey yok.

Sebebi de çok basit: Avrupa'daki 4 büyük ligin bütün takımları, bu presi aşma konusunda Türk takımlarından fersah fersah önde. Bu yüzden "top rakipteyken Türkiye'nin en iyi hocası" dediğim Ersun Yanal'ın "bana bunu dedirten özelliği", sadece ve sadece Türkiye ligi için geçerli.. Avrupa'da oynuyorsak, bu futbolun etkili olması için "pas kalitesi en fazla Türkiye'deki takımların seviyesinde olan" bir rakiple oynamamız lâzım.. Ki La Liga'nın 17. si olan bir takım bile, prese karşı, Türkiye Ligi'nin üçüncüsünden daha maharetlidir.

SONUÇ

Sonuç şu: Ersun Yanal, 2013/2014 sezonunun ilk yarısındaki performansı itibarı ile Fenerbahçe'de en az 3-4 yıl görev yapacak gibi görünüyor. Bunu toplanan 41 puan yüzünden söylemediğim herhalde aşikârdır. Önemli olan "felsefe"dir ve Ersun Yanal bu konuda Zico'dan beri süregelen o "sünepe" futbolu silip süpüren muazzam bir devrime imza atmıştır. Fenerbahçe'nin, bundan sonra artık LİGDE BU FUTBOLU OYNATAN hocalar dışında bir hoca ile çalışma şansı yoktur. Yönetim bir gün böyle bir hataya düşse bile, camia buna izin vermemelidir. "Fenerbahçe forması, bu ligde böyle oynar". İki iki daha dört..

Ama işte bir dip not olarak tekrar belirteyim: Gelecek yıl veya daha sonraki yıl CL maçları geldiği zaman, Ersun hoca takıma o maçlarda SKOR BİZİM İŞİMİZE GELDİĞİ ANLARDA geçen yılki Aykut Kocaman'ın takımı ya da Zico'nun çeyrek final oynayan takımı gibi bir futbolu da OYNATABİLMEK ZORUNDADIR. Konya ve Karabük maçlarının kaybedilmesinin, Beşiktaş'a karşı 10 kişiyle öne geçilmişken mağlubiyetten kurtulunmasının sebebi, BU FUTBOLUN EKSİKLİĞİ'dir. Bunu bugünden bir dipnot olarak koymuş olayım, ikinci yarıdaki derby deplasmanlarında bence -maalesef- bu konuya geri döneceğiz.

31 Aralık 2013 Salı

Rıdvan Dilmen (15.08.1962 - 29.12.2013)

Rıdvan Dilmen, 1983 yılından beri Fenerbahçeli olan benim için, çocukluğumun "en büyük" kahramanıydı. Gerçekten böyle. Yaşım büyüdükçe hayatıma giren insanlar, eş-dost, kız arkadaşlar vs. ile "çocukluk kahramanları" üzerine ne zaman sohbet etsek, ilk andığım isim (Wolverine'den bile önce) hep Rıdvan oluyordu. Benim hayatımdaki yeri bu kadar derindir.

O hayata kendisinin dâhil oluşunu dün gibi hatırlıyorum, Fenerbahçe'ye 1987 yazında Sarıyer'den transfer olmuştu. Aslında G.Saray daha önce harekete geçip kendisine forma bile giydirmiş olmasına rağmen, Fenerbahçe devreye girmiş ve o zamanların modası olduğu üzere Rıdvan'ı "kaçırıp" bir yerde saklayarak işi bitirmişti. Ama o transfer macerasından geriye, "çocukluğumdan beri hasta Fenerliyim" diyen kişinin bu fotoğrafı kaldı:


Rıdvan'ın ilk sezonu, son 30 yılda benim hatırladıklarımın en kötü 3 tanesinden biriydi. Kadro çok disiplinsiz ve kimya olarak da çok bozuktu. Neyse uzatmayayım, Fenerbahçe ligi 8. sırada bitirerek, şampiyon olan G.Saray'ın 35 puan gerisinde kaldı. Ertesi yıl Başkan Tahsin Kaya, 103 golle tarih yazan o muhteşem kadroyu oluşturdu ve Rıdvan da 47 resmî maçta 21 gol atıp, 30'a yakın asist yaparak Türk futbolunun en büyük yıldızı hâline geldi. Ama daha önceki yazılarımda da belirttiğim gibi günde iki paket sigara, karı-kız, kumar vs. ile aynı zamanda en "anti-profesyonel" futbolcuydu. Bugün o zamanları hiç utanmadan, sıkılmadan ve pişkin pişkin gülerek anlatıyor: "O zamanlar Rıza, Metin ve ben aynı evde kalırdık. Rıza saat 9'da uyurdu, biz de Metin ile takılmaya giderdik.."

Ertesi sezon 10. haftadaki Trabzon deplasmanında Yesiç'in acımasız tekmesiyle sakatlandı ve ondan sonra, bir daha hiçbir şey eskisi gibi olmadı. Sadece 9 maç oynadığı o sezonu 1 golle tamamlamış; sahalara ise tam 11 ay sonra İzmir'de dönmüştü.

Şimdi kendinizi benim yerime koyun.. 12 yaşındayken, tuttuğunuz takım 103 golle şampiyon oluyor ve o takımın en büyük yıldızı ertesi sezon sakatlanıp 1 yıl sonra sahalara dönüyor.. Hem de sizin yaşadığınız şehirde! Ben o maçta tribündeydim; Atatürk Stadı, Rıdvan geri döndüğü için tıklım tıklımdı (80 bine yakın seyirci). Üstelik takım daha bir hafta önce Kadıköy'de, Trabzon'a 5-3 yenilmişti. Rıdvan, işte o Karşıyaka maçında 60. dakikada -Vokri'nin yerine- oyuna girdi ve 66 ile 87. dakikalarda 2 gol birden atarak takımını adeta sırtladı. O girdiğinde skor 3-2'ydi, maç 6-2 bitti.

Ama o kadar kötü bir profesyoneldi ki, antrenmanlardan sürekli kaytarıp kendine de bakmadığı için bir daha hiçbir şekilde 15 maç üst üste oynayamadı Fenerbahçe'de. Yani sadece ve sadece 30-40 maçta yaptıkları sayesinde, "Fenerbahçeli" kimliğiyle 30 yıldır ekmek yiyor Rıdvan. Biz onu çok sevdiğimiz için kötü yanlarını bugüne kadar hiç görmedik, diğer camialar ona saldırdığında Twitter'da "Rıdvan Dilmen onurumuzdur" diye hashtag'lere destek verdik vs. Ama o iki gün önce söyledikleriyle, bir daha asla ve asla geri dönmemek üzere, Fenerbahçe taraftarlarının büyük bir çoğunluğunun gönlünden koptu gitti.

Mert olmak lâzım, bu blog'da Fatih Terim için defalarca "güce tapınan" bir insan olduğunu yazdım. Adama demezler mi, "kardeşim dön de kendi camianın efsanesine bak" diye.. Gerçekten de Rıdvan bu konuda Terim'i bile cebinden çıkaracak kadar "şeytan" bir insan(mış). Bunu nereden mi biliyoruz? Sırayla gidelim.. Sarıyer'de oynarken ("kendini bildi bileli tuttuğu takım" olan Fenerbahçe'nin baş düşmanı) G.Saray kendisine talip oluyor ve hemen formayı giyip önce onların kanatlarının altına sığınıyor. Hatta basına (daha resmi imza atılmadan, formayla) poz dahi veriyor, yani birinci dakikadan o camiaya oynamaya başlamış bile.. Daha sonra Fenerbahçe devreye giriyor ve Fenerbahçe daha büyük bir takım ve camia olduğu için, G.Saray'ı iki dakikada satıyor!

Fenerbahçe'ye geldiğinde ise kapıdan kovsan, adeta bacadan giriyor! Çünkü futbol sadece 10-12 sene icra edilen bir meslek ve 35 yaşından sonra da faturaları ödeyip, hayatını idame ettirmek lâzım. İşte Rıdvan o kadar kurnaz biri ki, örneğin Fener'den G.Saray'a ya da G.Saray'dan Fener'e giderse futbolu bıraktıktan sonra iki camianın da kendisini kabul etmeyeceğini en iyi o biliyor ("iki cami arasında beynamaz" derler..). Bunun en az 20 tane örneğini sayabiliriz: Tanju, Baliç, Abdullah Ercan, Fatih Akyel vs. Diğer takımlar için de geçerli bu.. Zaten televizyondaki "%100 Futbol" programında bu konuya değindiğini, büyük takımlardan ayrılmayı düşünen oyunculara bu doğrultuda telkinlerde bulunduğunu defalarca kere görmüşümdür.

1993 yazında disiplinsiz ve iş ahlâkı olmayan bir sporcu olduğu için Osieck, Tanju ile birlikte onu kadro dışı bıraktı. Kulüp "kendinize takım bulun" demesine rağmen Tanju gitti, Rıdvan kaldı.. Neden böyle? 20 sene sonra bugüne bakın, neden olduğunu anlarsınız.. Tanju TRT3'te PTT 1. Ligi'ne ilişkin bir programa çıkıyor, Rıdvan ise yılda 2 milyon € kazanarak Ferit Şahenk'in televizyonunda çalışıyor. Zaten Rıdvan'a "şeytan" denmesinin sebebi de tam olarak bu oportünist ve makyavelist zekâsıdır.

Ama işte.. Rıdvan'a "Fenerbahçeli Rıdvan" olmanın sağladığı "güç" de bir süre sonra yetmemeye başladı. RTE'nin ülkede muktedir olmasından sonra zaten kendisiyle önceden de tanışıklığı olan Rıdvan, her geçen yıl ona biraz daha "yaklaştı" ve karşılıklı birbirlerini kullanmaya başladılar. Rıdvan, RTE'nin "kadim dostu" olarak "Rıdvan-sever" milyonların gözünde ona bir sempati temin ediyordu; o da Şahenk vasıtasıyla Rıdvan'a para ve güç.. Hatta geçen sene RTE ile her hafta "onun evinde" görüştüğünü falan duydum ve iyice soğudum.

Buradan asıl konuya döneyim.. İki gün önce oynanan Fenerbahçe-Kayseri maçında, Fenerbahçe seyircisinin başbakan için yaptığı tepkili tezahürat, Şeytan'ı pek bir üzmüş.. Fenerbahçe taraftarına, başbakana yaranmak için hiç utanmadan, sıkılmadan söylediği şeyleri, aşağıdan seyredebilirsiniz:


İşte Rıdvan Dilmen'in ölümü o gün gerçekleşti benim için. Ha, erdemden/vicdandan ziyade dünyevi şeylere o kadar tapınan biri gibi görünüyor ki, gidip benden bahsetse biri, "çok da umrumda!" diyecektir (hatta bu sözün "Kasımpaşalı" versiyonunu düşününüz). Halbuki ben Rıdvan olsam ve benim gibi bir hayranım bana "sen benim için öldün" dese, 1 ay kendime gelemem. Çünkü biz böyle bir aile terbiyesi aldık, hayatta hep manevi şeylere değer verdik. Rıdvan bunlardan hiç nasiplenmediği için, onun ne düşündüğü de benim umrumda değil ama düşündüklerim konusunda yalnız olmadığımı çok iyi biliyorum.

Son olarak bir açıklama yapayım. Sorun benim RTE'yi sevmemem, Rıdvan'ın da onu sevmesi değil. Benim babam da RTE kadar güçlü bir insan olup, sonradan yoldan çıkabilirdi ve Rıdvan ona yanaşıp, bir gün onun için de böyle şeyler söyleyebilirdi. Ama benim adıma durum yine değişmezdi. Sorun, Rıdvan'ın yanaştığı kişi değil burada, hatta onunla hiç ilgisi yok! Sorun, gönül perdemizin 30 yıl sonra bir anda inmesi ve Rıdvan'ın, insanlığa dair manevi değerlerden ne kadar yoksun, ne kadar "çiğ" biri olduğunu fark etmiş olmamız.. Hatta o kadar çakal ki, RTE'yi sempatik gösterebilmek için "Fenerbahçe'ye bu kadar hizmet etmiş bir insan, bu muameleyi hak etmiyor" diyor.. Aziz Yıldırım'dan da "bu konuda açıklama bekliyor"muş "Şeytan" hazretleri.. Yahu sen kimsin? Velev ki RTE Fenerbahçe'ye büyük hizmetler yapmış olsun.. Velev ki UEFA'dan 50 yıl ceza alacaktık ve RTE bunu 3 yıla indirmiş olsun.. Velev ki küme düşecektik ve RTE buna engel olmuş olsun vs. vs. Sen, vicdanlı Fenerbahçe taraftarının RTE ile derdinin "Fenerbahçe" olduğunu mu sanıyorsun? Sen Fenerbahçe taraftarına "RTE" dendiği zaman, ona hissedilen antipatinin majör sebebinin, "3 Temmuz" olduğunu falan mı sanıyorsun? Dalkavukluk, bir insanı daha ne kadar kör edebilir?

Twitter hesabımı ve bu blog'u takip edenler, sahip olduğum Fenerbahçe sevgisinin "akıl dışı"lığını çok iyi biliyor ama ben sana bir şey söyleyeyim Rıdvan.. Ben Fenerbahçe'nin müzesinde 107 yıldır aldığı bütün kupaları, hatta bu sene alacağımızı umduğum şampiyonluk kupası da dâhil, Ali İsmail Korkmaz'ın saçının tek teline bile değişmem.. Medeni, Ethem, Mehmet, Abdullah, Ahmet ve Hasan Ferit için de aynı şey geçerli.. RTE'nin alabildiğine kışkırttığı "kolluk" kuvvetleri arasından bir güvenlik görevlisinin, "üzerinde 5 lira bile olmadığı ve metro'ya biletsiz girmeye çalıştığı için" daha dün (!!) hastanelik ettiği kardeşim için de.. Ve Bolu'da, senin başbakanının 11 yıldır bu ülkeye ektiği nefret tohumlarının uzantısı olarak yaşanan sosyal patlama sonucu, 20 ülkücü'nün linç etmeye kalkıştığı Kürt kardeşim için de..

Hatta senin o dizinin dibinden ayrılmadığın başbakanının ülkesinde, 40 günlük bir bebek, evlerinde pencere olmadığı için soğuktan donarak öldü, daha 1 hafta bile olmadı :(

Ben bu satırları yazarken titreyen ellerime mukayyet olmaya çalışıyorum. Sadece o insanlar aklıma geldiği için değil; aynı zamanda 27 senedir taparcasına sevdiğim bir adamın, nasıl olup da bu kadar vicdansız biri olduğunu göremediğim için. Sana yazıklar olsun Rıdvan Dilmen.. "Bir G.Saraylı'dan farkın yok" bile diyemiyorum; zira sen Metin Oktay gibi, Turgay Şeren gibi, Ergün Penbe gibi G.Saraylıların ve Ali, Feyyaz, Rıza gibi Beşiktaşlıların tırnağı bile olamazsın.

O Turgay Şeren ki, Türkiye televizyonlarında 20 yıl yorumculuk yaptıktan sonra 3 Temmuz sürecinde "ben bile şike yaparım, ama Aziz Yıldırım yapmaz!" dediği için adeta aforoz edildi. Sen bu kulübün ekmeğini yiyen biri olarak bunu bu kadar açık söyleyemedin. Utan!.

Son olarak şunu eklemek istiyorum: Hani "Benim polisim destan yazıyor", "%50'yi evlerinde zor tutuyorum" vs. demişti ya ağabeyin 'Gezi' sırasında.. İşte aşağıda gördüğün eli öpülesi insanın canı o zaman çok yanmıştı belki ama sen, yukarıdaki sözleri söylerken bir kez daha ve belki daha şiddetli bir şekilde yaktın o canları; bir hançer de sen sapladın.. Brutus'unkinden bile daha kalpsiz, daha vicdansız, daha namert bir hançer..

Hadi ölen o ana kuzuları için "öldü gitti, Allah rahmet eylesin, n'apayım yani?" dedin diyelim (ki senden onu da beklerim artık ben); gözlerini kaybetmiş ama hayatta olan 10-15 kişi, o tek gözüyle hâlâ seni seyredebiliyor ve kulaklarıyla seni duyabiliyor..

Onlardan da mı utanmıyorsun?

Bu fotoğrafa iyi bak Rıdvan Dilmen.. Bundan sonra senin adının geçtiği her an, işte ben bu fotoğrafı hatırlayacağım. Ve bunu her hatırladığımda, sana olan nefretim biraz daha büyüyecek..


3 Aralık 2013 Salı

Fethiye maçı: Türk futbolunun ufku, Fenerbahçe'nin ufku kadardır

Bu sezon Avrupa mesaisi olmadığı için, Fenerbahçeli futbolcuların oynadığı maç sayısı çok düştü. Geçen yıl "hemen hemen hiç oynamadı" diyeceğimiz Stoch bile 32 resmî maça çıkmış mesela; Krasic 27, Bekir 44 maç oynamış. Bu sezon kadro daha geniş ama oynanan maç sayısı az. Bu yüzden Ersun hocanın işi -takımdaki rekabeti canlı tutabilme açısından- Aykut hocaya göre daha zor. Bu konuda şu âna kadarki performansı ise "iyiden öte", neredeyse kusursuz diyebiliriz.

Yarın akşam Fethiye ile Türkiye Kupası maçı var ve nihayet "yedek" oyuncuların kendine gelmeleri ve maç kondisyonunu arttırmaları için muazzam bir fırsat söz konusu. Gel gelelim, Fenerbahçe kadrosunda bu sezon şimdiye kadar en az süre almış oyunculardan bir 11 kurmak hepimiz için kolay olsa da, "o oyunculara göre bir diziliş" belirlemek çok zor. Hatta bu yüzden Caner'in "sol forvet" olarak oynayacağını okudum birkaç yerde; hücum hattındaki 3 pozisyonda sadece 1 yedek olduğu için, insanlar -doğal olarak- işin içinden çıkamıyor.

Ben yine de Ersun hocanın yeni bir diziliş yaratıp, tamamen yedek oyuncularla sahaya çıkacağını düşünüyorum. Bu doğrultuda, yani "şimdiye kadar en az süre almış" oyunculardan kurulu bir kadro yaparsak, ortaya şöyle bir şey çıkıyor:


Bekir sağ bek, Kadlec stoper olarak oynayabilir; zaten defalarca oynamışlıkları var. Onun dışında herkes yerli yerinde görünüyor ama tek sorun şu: Holmen solda oynar mı? Bazı basın organlarının Caner'i 11'e yazmasının nedeni de işte bu; takımda Sow, Kuyt -belki Emenike- ve Caner dışında orada oynayabilecek başka oyuncu yok. Ama benim görüşüm, "sadece bu sebepten dolayı" yukarıdaki 11 oyuncudan birini kesip Caner'i koymak da hoş olmazdı. Ayrıca Caner neredeyse takımın en önemli oyuncusu durumunda, riske etmeye ne gerek var? Ben Ersun Yanal'ın da böyle düşündüğünü sanıyorum ve bence onun sahaya süreceği 11 şöyle bir şey olacak:


Görüldüğü gibi 11 oyuncuyu bu şekilde dizdiğinizde, "kendi yerinde oynamayan" tek bir kişi bile yok. Burada şu sorular sorulabilir: "Takım 20 senedir oynamadığı 3-5-1-1 ile mi oynayacak? O iş o kadar kolay mı?" vs. Şimdi bu sorulara naçizane cevaplarımı vereceğim, ki bu postu yazmamın sebebi de budur.

Bildiğimiz gibi futbol, sürekli olarak gelişen ve "kendini yenileyen" bir spor dalı. Örneğin Fransa, 98 Dünya Kupası ve 2000 Avrupa Şampiyonası'nı kazandığı zaman dünyada -neredeyse- her takım 4-2-3-1 oynamaya başlamıştı. Daha sonra Yunanistan 2004 Avrupa Şampiyonası'nı kazandığında bu kez "küçük" takım teknik direktörü olan herkes kendi kendine "vay anasını; şu kadroyla ev sahibi Portekiz'i iki kere yenmek, Fransa'yı, Çek Cumhuriyeti'ni elemek vs. mümkün müymüş lan? Dur bakalım, biz de büyük takımlarla oynadığımız maçlara biraz daha kafa yoralım o zaman" vs. diye düşündü ve tüm dünyada "alan oyunu içinde adam markajı yapmak" diye yeni bir savunma tarzı türedi. Bir başka örnek: İtalya'da beş sene önce "üçlü defans" oynayan takım sayısı 20'de 1-2 idi ama şu anda 15 kadar takım üçlü savunma oynuyor. Neden? Çünkü herkes birbirinden etkileniyor, sürekli gelişmeye/geliştirmeye çalışıyor ve söz konusu devinim hiçbir şekilde bitmiyor.

Bizim ülkemizi ele alırsak, son 30 yılda benim hatırladığım ilk devrim, Derwall'in G.Saray'ın başında 3-5-2 ile üst üste 2 yıl şampiyon olduğu yıllarda yaşandı. O zaman Fenerbahçe dâhil bütün takımlar dörtlü defans oynuyordu, zaten 3-5-2 dizilişi de -başta Piontek olmak üzere- Almanlar tarafından yeni yeni keşfedilmişti. Bu diziliş, bütün dünyada da trend olduğu için Türkiye'de birkaç hoca tarafından takip edildi, Piontek de millî takımda onu tercih ediyordu. Fenerbahçe o yıllar boyunca 4-3-3'ten vazgeçmedi.

İkinci büyük devrim, bu kez herkesin üçlü defans oynadığı bir dönemde, Fenerbahçe'deki ilk yılında 4-1-2-1-2 ile şampiyon olan Parreira tarafından gerçekleştirildi. Gerçekten de o zamana kadar Türkiye'de hiçbir takım, herhangi bir maçta dörtlü defans oynasa bile bu dizilişle sahaya çıkmamıştı; ya 4-4-2, ya da 4-3-3 tercih ediliyordu. Tüm dünyada da bu durum geçerliydi, ta ki Parreira 94 Dünya Kupası'nı 4-1-2-1-2 ile kazanana kadar.. Zaten ben "bu dizilişin babası Parreira'dır" diye boşuna demiyorum.

Aslında 3-5-2'nin bir versiyonu olan, sadece "liberoyu savunmadaki oyuncuların değil de, hücumdaki 4-5 oyuncunun süpürücüsü" yapmak gibi -deha ürünü- inanılmaz bir detay ihtiva eden bu sistem, futbol tarihinin de en müthiş buluşlarından biridir aynı zamanda. 3-5-2'ye nazaran hem savunmada, hem de hücumda artıları çok daha fazladır. Özellikle "maçı kazanmak zorunda" olan takımlar için bence tercih edilmesi elzemdir.

Parreira Fenerbahçe'nin başındayken, Fatih Terim millî takımdaydı. O güne kadar Ankaragücü, Göztepe ve Olimpik millî takım anrenörlüğünü yapan Adanalı, bütün kariyeri boyunca 3-5-2'yi tercih etmiş bir teknik direktördü. 96 Avrupa Şampiyonası'nda da yine 3-5-2 oynattı takımı. Oradan G.Saray'a geçti, aynı şekilde.. Ve fakat ilk 1 ayda Fenerbahçe'ye önce TSYD Kupası'nda -İnönü'de- 2-0, daha sonra ligde -Ali Sami Yen'de- 4-0 yenilince istifasını sundu; Faruk Süren kabul etmedi. O 4-0'lık maçı hatırlıyorum; Cine5'te Melih Şendil anlatıyor, Tanju Çolak ve Erman Toroğlu da yorumluyordu. Erman Toroğlu, maç ilk yarıda 3-0 olduğunda "Melih, G.Saray takımında Vedat libero oynuyor yav!" diye şaşkınlığını ortaya koyarken, G.Saray'ın sezon başından beri bütün maçlarda o şekilde oynadığını seyretmemişti belli ki. G.Saray'ın o maçtaki dizilişine bakınız:


Van Gobbel Boliç ile, Bekir Gür de Saffet Sancaklı ile %100 adam adama.. Bu büyük tokattan sonra Terim, G.Saray teknik direktörü olarak bir nevi "son kozunu" oynadı ve hayatı boyunca hiç uygulatmadığı 4-1-2-1-2 sistemine adeta bir can simidi gibi sarıldı. Bütün meslekî hayatını "kumar" üzerine kuran, bunu "cesurluk" kisvesi altında kamuoyuna fevkalade servis eden/ettiren; kumarda kaybettiği zamanlarda Bizans oyunlarını, entrikayı, çirkefliği ve onlar da yetmezse "derin devlet"i devreye sokan -sözüm ona- İmparator, oynadığı bu son kumarın başarısız olmaması için "saha dışı"ndan da sınırsız bir destek gördü aynı zamanda. Onu, Türkiye'nin en sıradan hocalarından biriyken "İtalya'ya transfer olabilecek kadar" ileri bir seviyeye taşıyan ve ona kol-kanat geren kişi her kimse, o 4 sezonun sonunda kazanılan Uefa Kupası da "bir minnet ifadesi" olarak o kişinin -vefat etmiş olan- oğlunun mezarına bırakılacaktı.

Yani Terim o ilk sezonunda zaten -her türlü- şampiyon olacaktı, bu kesin. İsterse 1-2-7 dizilişiyle oynasın, Beşiktaş ve Fenerbahçe'nin o karanlık "derin devlet" yıllarında yapabileceği hiçbir şey yoktu. Ama şans işte, kendisinin -tribünlerdeki "istifa" seslerini düşünürsek- adeta "cebindeki son kuruş"a attığı o zar, takım için de en uygun dizilişin ortaya çıkmasına vesile oldu. Sezon başında önce satış listesine koyduğu, sonra hemen hemen her maça yedek soyundurduğu ve bir Trabzon deplasmanında mecburiyetten o bölgede oynattığı Suat'ın, 4-1-2-1-2'deki "ön libero" için dünya üzerindeki en kusursuz oyunculardan biri olduğunu keşfetti mesela. Ertesi yıl "Bursalı Selim ile takas edelim" diye bir ay boyunca uğraştığı Okan Buruk, Bursa Selim'i vermediği için takımda kaldı ve yine bir İstanbulspor deplasmanında, eksiklerden dolayı mecburen orta ikilide, "sağ iç" pozisyonunda oynadı. Ve görüldü ki, Okan Türkiye'nin en iyi orta saha oyuncusu! Hoop, Okan her maç ilk 11'de ve üç sezon boyunca takımın en etkili 3-5 oyuncusundan biri.. Emre'ye bir şey demiyorum, onu -tıpkı Semih Kaya ve Emre Çolak gibi- kazanan, Türk futboluna kazandıran kendisidir, hakkını verelim. Ama işte, bütün hayatını "kumar oynayarak" idame ettiren bir adamın, arada bozuk saat gibi günde iki kez doğru zamanı göstermesi beni hiç ama hiç etkilemiyor.

Neyse, sonuçta futbol kendini sürekli yeniliyor, geliştiriyor ve ilerliyor demiştim. Hatta bu örnekte görüldüğü gibi, bunun bir "sınırı" da yok. Kel alâka bir Brezilyalı Türkiye'ye gelip, sonraki 20 yılda o ülkenin futboluna damga vuracak olan bir kişiye ilham verebiliyor. Ben iddia ediyorum, Terim üç sene boyunca Piontek'in yanında "pratik" olarak öğrendiğinden çok daha fazla şeyi, "teoride" Parreira'yı o bir yıl boyunca seyrederken öğrenmiştir. Bu "kişisel bir görüş" değil, o sezonki her maçı, her detayına kadar hatırlayan ve bilen birinin analizi.. Doğrudur yanlıştır, ona o dönemi yaşayanlar karar versin.

Bu yazının ana fikrine yeniden dönersem: Bakınız, yıllardır '%100 Futbol' programında Rıdvan hocanın "ya, şu 4-2-3-1'i kim çıkardıysa allah onu kahretsin, ligde her takım böyle oynuyor arkadaş!" diye isyan ettiğini görüyoruz. Güntekin Onay da sürekli "hocam o iki ön liberodan bir tanesi bile ileri çıkmaz mı?!" diyerek onu destekliyor. Peki neden böyle? Neden herkes 4-2-3-1 oynuyor? Cevap çok açık: Çünkü Fenerbahçe öyle oynuyor da ondan.. Alex'in transfer edildiği 2004 yazında Daum, önceki sezonun şampiyon takımında forvet ikilisi olan van Hooijdonk ve Nobre ile Alex'i bir arada oynattığında, takım savunmasının arızalar verdiğini keşfetti. Bu yüzden Nobre'yi sağ açıkta oynattğını defalarca görmüşüzdür. Pierre sakatlanınca da o müthiş Nobre/Alex ikilisi doğmuştu. İşte o sezonlardan beri 1-2 teknik direktör hariç Türkiye liginde herkes Fenerbahçe'yi taklit ediyor. Yani 2005'ten beri -her sezon- ligdeki 18 takımın neredeyse 15 tanesi böyle oynuyor. Oysa Fransa 10 senedir o dizilişle oynuyordu kardeşim, o zamandan beri aklınız neredeydi?

Ve fakat, Fener'i taklit eden o takımların oyuncu kalitesi Marco, Appiah, Ümit, Emre vb. seviyesinde olmadığı için, 4-2-3-1'deki iki ön liberonun ikisi de -önce defansı sağlama alma güdüsüyle- hemen hiç ileri çıkmıyor. Ve biz de yıllardır, olabilecek en kısır maçları seyrediyoruz. Zico, Aragones, Daum, Kocaman dönemlerinde de Fenerbahçe 4-4-1-1 veya 4-2-3-1 denebilecek o dizilişle oynadı; Zico ve Kocaman ile şampiyon oldu. Ama şampiyon olsa da olmasa da herkes bu 8 yıl boyunca Fenerbahçe'yi taklit etti.

Geçen hafta PTT 1. liginden bir maça rastladım, 'Balıkesirspor-bilmem ne' maçıydı. Spiker kadroları sayarken şöyle dedi: "İki takım da 4-2-1-3 oynuyor sevgili seyirciler." Ne oldu abi? Ne ara 4-2-3-1, 4-2-1-3'e döndü bu ülkede? Ben ne ara olduğunu söyleyeyim: Geçen yıl!. Evet, Türk futbolu benim çocukluğumdan beri hep olduğu gibi yine Fenerbahçe'yi izliyor, yine onun ayak izlerini takip ediyor. Geçen sezon Aykut hocanın (Webo'nun transferi sonrası) inanılmaz bir dehayla oluşturduğu bu yeni diziliş, Avrupa'da pek az takım tarafından -tam olarak böyle, bizimki gibi- uygulanıyor ama Türkiye'de bırakın Süper Ligi, PTT liginde bile taklit edilmeye başlanmış!

İslam Çupi boşuna dememiş, "Fenerbahçe'nin büyüklüğü başka bir büyüklüktür, anlatılamaz!" diye.. İşte böyle detaylar çok güzel anlatıyor aslında her şeyi..

Fethiye maçına bağlayacak olursam, "futbol değişiyor" demiştik.. İşte futbolda bence dünya çapındaki yeni trend, "dizilişlerin birbirine geçmesi" meselesi.. Daha doğrusu "top rakipteyken ve biz savunmada yerleşmişken şöyle; top bizde ve sağ kanattan ataktaysak şöyle; orada atağı sonlandıramaz ve kontra yersek, faul de yapamazsak şöyle" vs. gibi, maçtaki her detay için ayrı ayrı kafa yorup birden fazla diziliş uygulanabiliyor. Fethiye maçı için yazdığım kendi kadromu, tekrar hatırlayalım:


Top rakipteyken ve set hücumu olacaksa bu şekilde yerleşilir; kimin, ne zaman, kimin kademesine gireceği anlatılır; bunlar zaten 50 yıldır bilinen şeyler..

Peki top rakibe geçince? İşte orada şöyle bir şey oluyor, diyelim ki Topuz'un kanadından bir atak geliştirdik ve top rakibe geçti:


Geride Bekir, Yobo, Kadlec, H.Ali; ön liberoda Selçuk.. Veya Hasan Ali'nin kanadında aynı şey oldu diyelim:


Geride Topuz, Bekir, Yobo, Kadlec; ön liberoda Selçuk..

Bu sayede her hücumda: Hem kanatta 2 oyuncuyla varyasyon, hem ceza sahasında sürekli 3 kişi, hem de savunmada -en az- 5 kişi olmak mümkün..

Söylediğim gibi, bunlar atla deve değil; 50 yıldır sürekli uygulanan ve eğilip bükülen şeyler.. Şahsen ben Fethiye gibi zayıf bir rakibe karşı, 3-6-1 diyebileceğim böyle bir denemeyi -bu oyuncularla!- seyretmeyi çok isterdim. Fethiye maçını kazansak ne olur, kazanmasak ne olur.. Kaldı ki, bu kadroyla da kaybetme olasılığımız bence %5'in üzerinde olmaz.

Hem kim bilir.. Bakarsınız bu maçtan sonra ligde 3-6-1 oynayan hocalar da görürüz ;)

30 Kasım 2013 Cumartesi

Ersun hocanın mütevazı devrimi..

Ersun Yanal, aşağı/yukarı 14 yıldan beri takip ettiğim bir isim. Dikkatleri ilk kez üzerine çektiği 2000/2001 sezonunun 32. haftasında, A.Gücü takımıyla G.Saray'ı Ali Sami Yen'de 2-1 yenerek bir nevi Fenerbahçe'nin şampiyon olmasını sağlamıştı. O G.Saray ki; son 1 yıl içinde Türkiye Ligi, Türkiye Kupası, Cumhurbaşkanlığı Kupası, Uefa Kupası ve Avrupa Süper Kupasını kazanmış, daha üç hafta önce de Sanitago Barnebau'da CL Çeyrek Finali oynamıştı.

A.Gücü maçında, G.Saray'ın 11'i şöyleydi:


Bu takımı yenmek kolay mı? İdeal 11'inden sadece Bülent, Suat ve Jardel yok; Hasan Şaş yedek.. A.Gücü'nün kadrosu:


İşte böyle çılgın bir hocaydı Ersun Yanal; zira Rogerio, Faruk, Cafer, Hakan ve Augustine aslında hücumcu oyuncular. Aynı takımla, bu maçtan birkaç hafta önce Ankara'da Mustafa Denizli'nin Fenerbahçe'sini de yenmişlerdi. G.Birliği ve Manisa'da kendine has tarzını aynen devam ettirdi, G.Birliği ile son haftalarda şampiyonluğu kaybetti. 30 hafta boyunca G.Birliği'nin "Yugoslav faulleri"ne sesini bile çıkarmayan Türk hakemleri, son 4-5 haftada o takımı adeta doğradı ve patır patır kart gösterdiler. Kadro dar olduğu için de yarıştan kopup gitti G.Birliği. Ama o sezon Rafa Benitez ile Uefa Kupası'nı kazanan Velencia'nın aldığı tek yenilgi de G.Birliği'ne karşıydı. Manisa'da bu kez 31. hafta 5-3 yenerek Fenerbahçe'yi şampiyonluktan etti. O maçta Arda Turan sağ bek, Caner Erkin sol bek oynamıştı, düşününüz. Millî takımda hiç de fena işler yapmamasına rağmen Fatih Terim'in Bizans oyunları sonucu ayağını kaydırmasıyla kendini kapının dışında buldu. Koordinatörlük gibi saçma sapan görevlerde istihdam edildi ve son olarak 1.5 sezon Eskişehir'i çalıştırdı.

Bu Eskişehir dönemi önemli, çünkü Ersun hocanın o "çılgın" futbolunun biraz daha durulduğu, "pas futbolu"na da adapte olmaya çalıştığı, bir nevi "staj" dönemiydi. Zaten sonuçlar anlamında kariyerinin en başarısız periyodu da Eskişehir'de geçmiştir. Buna rağmen Aziz Yıldırım'ın kişisel risk ve inisiyatif almasıyla Fenerbahçe teknik direktörlüğüne getirildi.

Fener'deki başlangıç, genel olarak Eskişehir dönemini hatırlatıyordu. Denemeler yaptı, kimisi tuttu, kimisi tutmadı. Ama kesin olan şey, Aykut Kocaman gibi "siyah ile beyaz kadar farklı düşündüğü" bir teknik direktörün kendi damgasını vurduğu, kadroyu da ona göre oluşturduğu bir takımı devraldığı için, Ersun hocanın zamana ihtiyacı olduğuydu. Salzburg ile CL ön elemesi, Arsenal ile CL play-off'u, G.Saray ile de Süper Kupa finali oynanacağı düşünülürse o zamanı yoktu ve geçiş döneminde olunduğu için, doğal olarak sonuçlar anlamında başarısız bir başlangıç yapıldı. 3 Temmuz komplosunun uzantısı olarak "Avrupa Kupaları stresi" ortadan kalkınca Ersun hoca da rahatladı ve takıma kendi imzasını yavaş yavaş, adeta bir oya gibi işleyerek atmaya başladı.

Nedir? Fenerbahçe'nin 106 yıllık tarihinin en önemli üç maçından biri olan, aslında hiç de hatırlamak istemediğimiz Benfica maçıyla gireceğim. O maç öncesi bilindiği gibi Topal, Emre, Meireles ve Webo -muhtelif nedenlerden ötürü- oynayamayacak durumdaydı. Hepimiz bu oyuncuların mevkiinde kimlerin görev yapacağına ilişkin günlerce kafa yorduk, Aykut hocamız şu kadoyla çıktı sahaya:


Sadece bu kadroyla çıkmadık; işin kötüsü, top bizdeyken de sahaya bu şekilde yayıldık. Benfica gibi Avrupa'nın en önemli hücum takımlarından birine karşı, en hareketli forvetlerine karşı bu şekilde sahaya yayılmak intihar gibi bir şeydi. Neden? Onun için Benfica'nın kadrosunu hatırlayalım:


Benifca'nın bu kadoyla nasıl oynayacağı belli: Topu aldığı anda hızlı, dikine oyun ve kontr imkânı varsa onu değerlendirmek; yoksa bir şekilde rakip yarı alana yerleşmek.. Orada yetenekli oyuncuları ile çeşitli hücum varyasyonları yaparak pozisyona girmek, duran top kazanmak vs. Ama asıl önemlisi, TOPU KAPTIRDIĞI ANDA inanılmaz bir baskı ve hücum pres ile -rakip savunma çıkarken- topu yeniden kapmak ve ani paslarla pozisyona girmek.. Bütün maç böyle geçti, hiçbir ânında oyuna ortak olamadık. Eğer 11. dakikadaki o şanslı penaltı olmasa, maç çok daha önce kopabilirdi. Ha, 1-1 iken Kuyt golü atsa o zaman da durum çok farklı olabilirdi ama bence sonuç değişmezdi. Maç boyunca dünyanın sayılı beklerinden biri olan Gökhan orta sahayı bile geçemedi; Benfica, bizim ceza sahasına tam 61 pas attı vs., bunun gibi çok fazla veri var. Sonuçta da elendik.

Hepimiz "acaba Topal, Raul ve Webo olsaydı nasıl olurdu?" diye düşünüyoruz, bu konuda muhtelif fikirler var. Bence de tura çok daha fazla ortak olurduk ama o maçtaki Benfica'ya karşı koymak çok zordu. Ayrıca, asıl konuya gelirsem, o günkü OYUN ANLAYIŞIMIZ maalesef fazla teslimiyetçiydi. Aykut hocayı kendi babamdan bile çok seviyorum ama bu, gerçekleri söylemeye engel olmamalı diye düşünüyorum.

Ersun Yanal'ın gelmesiyle, top Fenerbahçe'deyken sahaya yayılışımız şöyle oluyor, biliyorsunuz:


Naçiz kanaatim, bir futbol takımı "kendi dengi ya da kendisinden daha iyi" bir takımla oynuyorsa, top ayağındayken bundan gayrı dizilme şansı yok. Neden? Burada Ümit Özat'ın bir anekdotunu anlatayım. Bilindiği gibi 2004 yılında, CL grubunun son maçında yedek ağırlıklı Manchester United'ı Kadıköy'de 3-0 yenmiştik. Tuncay'ın hat-trick yaptığı o maçın en önemli detayı, sağ açık oynayan Cristiano Ronaldo ve Fener'de sol bek oynayan Ümit Özat arasındaki mücadeleydi. Ümit eski libero, önceki sezonun inanılmaz merkez orta sahası vs. ama Daum o sezon başında Ümit'i sol bek oynatmaya başlamıştı. Sürati ve çabukluğu olmaması yüzünden çevremdeki herkes Ümit'in o maçta rezil olmasını bekliyordu ama Ümit kariyerinin en müthiş maçlarından birini oynadığı gibi, Tuncay'ın en güzel golünde Ronaldo'yu "çarşıya gönderip" sağ ayağıyla ortayı yapan kişiydi. Sonraları o maça nasıl hazırlandığı sorulduğu zaman Ümit, Türk futbolunun gördüğü en zeki futbolculardan biri olduğunu gösteren şu cevabı vermişti: "Abi karşımda Ronaldo.. Ben ondan çekinsem, sürekli onu DURDURMAYI düşünsem baş edebilmem mümkün değil. Ben de şunu yaptım, sürekli ileri çıktım ama bütün maç boyunca!. Çünkü biliyorum ki Ronaldo Avrupalı, belli bir futbol altyapısı almış, karşısındaki bek ileri çıkarsa -eli mahkûm- o da onunla birlikte geri dönecek.. Nitekim öyle oldu, ben onun ayağına top gelmesini bekleyip ondan sonra durdurmaya çalışacağıma, sürekli ileri çıkarak onu bizim kaleden uzak tutmaya çalıştım." İşte bu futbolcu büyük futbolcudur, büyük takım futbolcusudur. Belki hocasının bile aklına gelmemiş bir konuda inisiyatif alıp uygulayabiliyor. O maçtan hiç kimse Ronaldo'nun bir hareketini hatırlamıyor ama Ümit'in ona attığı çalım ve enfes muz ortasıyla yaptığı asist hâlâ hafızalarda.

Neyse, sonuçta Benfica'ya karşı Ersun hocanınki gibi bir dizilişle oynamadığımız sürece, Fener, GS veya Beşiktaş'ın o takımlara kafa tutması mümkün değil. Birbirlerine kafa tutmaları bile çok zor, Ersun Yanal'ın tercihlerinin ne kadar doğru olduğunu G.Saray maçında gördük, bence bugünkü derby'de tekrar göreceğiz. Yani beklerini ileri çıkarmazsan, Gaitan ve Salvio'yu onları KOVALAMAK ZORUNDA BIRAKIP kalenden uzaklaştırmazsan "o güneşe kar bile dayanmaz"; dayanması mümkün değil. Sanki grogi olmuş boksör gibi maç boyunca kafamızı bile kaldıramamızın nedeni, ilk maçta ezerek yenmiş olmamıza rağmen rakipten çok fazla çekinmemiz ve maç içinde hiçbir karakter ortaya koyamamamız yüzündendi. Oysa top bize her geçtiğinde sahayı enlemesine kullanıp oyunu genişletmek, bunun için bekleri orta sahaya çıkarıp stoperleri çizgiye açmak ve rakibi her koşulda GERİYE KOŞTURMAK gerekiyordu. O maçta bunları yapmadık, geldi geçti sonuçta. Hepimizin hafızasında yerini koruyan ve hep koruyacak o maç üzerinden derdimi anlatabilmişimdir umarım.

Burada iki konuya açıklık getirmek zorundayım:

1. Söylediklerim asla ve asla "Ersun Yanal iyidir, Aykut Kocaman kötüdür" olarak okunmasın. Benim bu iki hocaya karşı beslediğim duygular arasında Aykut hoca lehine çok büyük bir fark var. Ersun Yanal'ı 14 senedir her geçen yıl daha çok severek seyrettim, Fenerbahçe'ye gelmesiyle birlikte bizim de hocamız oldu ve sevgimiz/saygımız elbette sonsuz. Ama Aykut Kocaman benim çocukluğumun en büyük kahramanlarından biri, üç kez gol kralı olmuş ve hoca olarak bize 2011 şampiyonluğu ile 2013 EL yarı finalini yaşatmış bir efsane. Yanal birkaç sezon çalıştıktan sonra gönlümüzdeki bu en üst mertebede Aykut hocanın yanına yerleşecek. Bundan hem ümitliyim, hem de bunun olmasını çok istiyorum.

Ama öte yandan bana "30 yıldır seyrettiğin Fenerbahçe futbol takımı için bu iki teknik direktörden hangisi daha uygun?" diye sorulsa, 100 kere Ersun Yanal derdim. Aykut hoca zaten bu iğrenç Türk futbol camiası için çok temiz bir insan, onun Türkiye'de çalışmasını şahsen hiç istemiyorum. Ama basında birkaç kez yazıldığı gibi Fransa'ya gitse, mesela Bordeaux'nun hocası olsa, ben 20 yıl falan o kulübün başında kalacağını düşünüyorum. PSG dışında bütün takımlar için geçerli bu, hatta Marseille en muhteşemi olurdu.

Ama Fenerbahçe çok ilginç bir camia.. Türkiye içinde o kadar büyük ve taraftarı da bu büyüklüğü o kadar net bir şekilde hissedip yaşıyor ki, bu aynı zamanda bir İLLÜZYON çıkarıyor ortaya; kendimizi dünya futbol camiasında da çok büyük falan zannediyoruz. Ha, taraftar sayısı, taraftarın kulübe bağlılığı, sahip olduğu ekonomik potansiyel ile bu zaten böyle, eyvallah.. Ama kaynaklar iyi yönetilmediği zaman işte bu kadar büyük ve 106 yaşında bir kulübün Avrupa Kupalarındaki en büyük iki başarısı, son beş sezonda gelebilmiş; o da bir CL çeyrek finali, bir EL yarı finali.. Oysa bu potansiyelde bir kulüp 2-3 sezonda 1, bu başarılardan en az birini zaten kazanmak zorunda. Yani bence böyle..

İşte bu sebeplerden dolayı Fenerbahçe teknik direktörlüğü dünyadaki en zor işlerden biri. Takıma öyle bir oyun anlayışı ve sistem uygulatacaksın ve ezberleteceksin ki, Türkiye'deki maçlarda EN BÜYÜK gibi oynayacak, Avrupa'da ise KONTROLLU olacak ve haddini bilecek. Bu neredeyse imkânsız bir görev, o yüzden son 30 yıldır ne zaman Avrupa'da yoksak ligi kazanıyoruz, Avrupa'da devam edersek de ligi kaybediyoruz. Bu konuya birazdan dönüp yazıyı tamamlayacağım.

2. Yazıdan "Aykut hoca kötüdür, Ersun hoca iyidir" anlamı çıkarılmaması gerektiği gibi, "hattta Ersun hoca o kadar Fenerbahçe'ye uygundur ki, her koşulda başarılı olur/olacaktır" gibi bir anlam da çıkarılmamalı.. Sonuçların ne olacağını hiçbirimiz bilemez ama en azından o sonuçlar için mücadele ederken, "taraftarın ve camianın daha fazla tatmin olduğu" bir futbol ortaya konabilir ve konuluyor, söylemek istediğim bu.

Ayrıca Ersun Yanal Fenerbahçe'ye "olabileceği en muhteşem zamanda" teknik direktör oldu. Neden böyle diyorum? Aykut hocanın halefi olduğu için.. Son 30 yılını en ince ayrıntısına kadar ezbere bildiğim Fenerbahçe'de, iddia ediyorum, Parreira Venglos'tan sonra gelseydi başarılı olamayacaktı mesela. Parreira'nın en büyük şansı, teknik direktörlüğü tartışılabilir olsa da disiplin ve kondisyon konusunda kusursuz bir antrenör olan Osieck'in takımını teslim almasıydı. Osieck, kulüpte laçkalığın adeta "rutin"leştiği bir dönemde ve tam bir "yabancı" gibi geldiği Fenerbahçe'de ligi kazanamadı belki ama bu konudaki hizmetleri çok büyük oldu. Ondan önce Fenerbahçe nasıldı, önce onu bir hatırlatayım genç arkadaşlara; sonra konuyu yeniden Ersun hocaya bağlayacağım.

Fenerbahçe'nin 1980 ve 90'lı yıllarda en nasiplenmediği iki kavram "sistem" ve "istikrar"dı. Bu 20 senede elde edilen bütün başarılar "günlük" rüzgârlarla elde edildi, uzun vadeli bir plan/programın esamisi bile okunmadı. Ta ki Aziz Yıldırım gelene kadar, orası ayrı bir yazının konusu.

Mesela 103 gol atarak şampiyon olan 1989 kadrosu, tamamen "tombala" yöntemiyle kurulmuştu. Sistem ve disiplinden hiç nasiplenmemiş ama futbolu çok iyi bilen, iyi bir taktisyen olan ve baba şefkatine sahip bir hoca; Veselinovic.. "Ya tutarsa" diye yapılmış Sakaryalı transferler, yedek olarak alınan ama sezonun yıldızlarından biri hâline dönüşen 21 yaşındaki Hakan Tecimer.. "Yahu biz bu takıma santrfor almamışız" diyerek 10. haftada kiralanan Hasan Vezir.. Çok doğru ama kel alâka bir transfer hamlesi olan Harald "Toni" Schumacher ve onun kaptan yapılması.. Sonuçta ortaya inanılmaz bir takım çıktı; saha içinde tamamen yıldızların üzerine kurulu bir futbol oynayan, takım savunması denen şeyle ise alâkası bile olmayan.. Ama Rıdvan, Oğuz, Aykut, Hakan ve Hasan gibi olağanüstü yıldızlardan bir tanesi mutlaka maçı alıyordu.

Sonraki sezon yaşananlar ise tam bir facia..  O takımın en kritik futbolcularının başında gelen (ve kiralık oynayan) Hasan Vezir'in G.Saray'a kaptırılması, onun yerine Nielsen gibi acayip bir transfer yapılması, Rıdvan'ın Yesiç tarafından 10. haftada katledilmesi vs. vs. Hem şanssızlık hem de "kadro mühendisliği" konusunda imza atılan skandallar sonucu, ben çok tasvip etmesem de iyi- kötü 1 şampiyonluk, 1 de ikincilik kazanmış olan Veselinovic'in sistemi terk edildi. Soru şu: Yerine kim getirildi?

O dönem çok büyük Yugoslav hocalar var, hepsi de Türkiye'de seve seve çalışır, hatta çalışmışlar. İlk aklıma gelenler, takımı daha önce şampiyon yapan Stankovic, G.Saray'da çalışmış (ve 94'te Fener'e gelecek olan) Ivic, Kaleperovic vs. Hayır, Fenerbahçe tuttu, iki sezon önce PSV ile Avrupa Şampiyonu olan Hiddink'i getirdi. Hiddink Türk futbolunu, Türk futbolcusunu nereden bilsin? Aynı 2000'lerde G.Saray'a gelen Rijkaard gibiydi ama daha kötüsü.. Ligin açılış maçında, Kadıköy'de, tarihinde ilk kez 1. ligde oynayan Aydın'dan 6 gol yedi Fenerbahçe. Sezonun bitmesine 6 (!) maç kala Hiddink postalandı, millî takımdaki koltuğunu Piontek'e bırakmış ve boşta olan Tınaz Tırpan göreve getirildi. Sezon sonunda o da gönderildi ve yerini Çek Josef Venglos'a bıraktı.

Şu silsileye bakar mısınız, böyle sistemsiz, böyle "akıl"sız bir kulüp olabilir mi? Enteresan bir şekilde Fenerbahçe'de iki tam sezon çalışan Venglos, 1990 Dünya Kupası'nda iz bırakan Çekoslovakya takımının teknik direktörüydü. Fener'den ayrıldıktan sonra "hocaların hocası" olarak "dünya teknik direktörler birliği" gibi bir kurumun başına da getirildi vs. Ama çok yumuşak yüzlü bir insandı. Kulüpteki lakaytlığı düzeltemeyeceğini kısa sürede anladığı gibi, ortama uyum da sağladı. Şöyle iki örnek vereyim:

Bir keresinde Venglos futbolcuların disiplinsizliğinden artık yaka silkmiş ve ceza olsun diye kamp yaptıkları yere yakın bir ormanlık arazide futbolcuları kros'a çıkarmış. Bir süre sonra yolda "kendin pişir kendin ye" tarzında bir restoran görmüşler, Semih (Yuvakuran) "hocam şurada iki nefeslenip bir şeyler yiyelim" demiş ve Venglos da buna olur vermiş (!!). Bu haberi gazetede okuduğumu, mangal resimlerini vs. dün gibi hatırlıyorum. Hatırlamak istemediğim ikinci konu ise Tanju Çolak ile ilgili.. Tanju, bir antrenmanda Venglos'a şaka olsun diye parmak atmıştı. Evet, yanlış okumadınız, halk arasında "pandik" denen hareketi, bir futbolcu hocasına yapabiliyor :s Ben bu haberi de gazetede okumuştum ve şöyle yazıyordu: "Venglos, Tanju'ya 'bir daha böyle bir şey yaparsa o parmağını kıracağını' söyledi." Söyledin de, geçmiş olsun sevgili hocam.. Sen o harekete "muhatap" oluyorsan orası ayrı kabahat ama artık olduktan sonra o futbolcuyu takımdan kov(a)mıyorsan, futbol bilgin ne düzeyde olursa olsun sen hocalık falan yapamazsın demektir.

Bu durumdaki bir futbol takımının, Avrupa Kupası maçında 7 gol yedikten 3 gün sonra deplasmanda G.Saray'ı yenmesi normal değil mi? Bence çok normal, o dönemleri yaşayanlar iyi bilir ve hatırlar :s

İşte Osieck böyle bir Fenerbahçe'ye geldi, laçkalığın diz boyu olduğu.. Rahmetli başkan Güven Sazak, kulüpteki o iklimi değiştirmek için müthiş bir reform yapmış ve transfer döneminde 20-25 genç oyuncu transfer ettiği gibi, 3 yıl öncesinin Dünya Kupası şampiyonu Batı Almanya'da Beckenbauer'in yardımcılığını yapmış olan isimsiz Osieck'i takımın başına getirmişti. Osieck ilk olarak ne yaptı peki? Rıdvan ve Tanju'yu daha birkaç haftalık antrenmandan sonra kadro dışı bıraktı. Rıdvan, Türk futbol tarihinde son 30 yılın (Sergen Yalçın ile birlikte) en iyi futbolcusu, taraftarın gözbebeği falan ama "gelmiş geçmiş en kötü yaşayan futbolcu" aynı zamanda.. Benim bildiğim, günde iki paket sigara, karı-kız, kumar vs.. Üstelik antrenmanı da sevmiyor. Tanju bire-bir kopyası.. Osieck, Venglos'un yaptığını yaparsa takım üzerinde hiçbir otoritesinin kalmayacağını anladığı için, kellesini ortaya koyup bu radikal kararı alabilmişti. Ben o zaman 16 yaşında bir çocuğum, nereden bileyim, Osieck'e ana-avrat küfrediyordum. Taraftar da puan kaybedilen her maçta Rıdvan/Tanju diye bağırıyordu. Basın, zaten ateşe benzin döküyor ve o zamanlar Kanal 6 spor müdürü olan Şansal Büyüka, Rıdvan ile hepimizi ağlatan şu röportajı yapıyordu:


Benim gönlümdeki yeri Zeki Rıza Sporel'den, Fikret Arıcan'dan, Cihat Arman'dan, Can Bartu'dan, Lefter'den, Rıdvan'dan daha aşağıda olmayan İslam Çupi ise Milliyet gazetesinde yine beni bir çocuk olarak ağlatan şu satırları yazmıştı:

"Osieck denen Alman, takımın futbol bireyleriyle yığınla hazırlık ve TSYD maçı oynadıktan sonra, kendi ölçülerine göre bir sıralama yapmış ve lig oyunlarına Tanju ve Rıdvan'sız bir kadro ile başlamayı tercih etmiştir, şimdilik..."

"Rıdvan ve Tanju, son 20 yılın yerine alternatifler koyamayacağımız 2 futbol ilahıdır. Rıdvan sürati, dripling hüneri ve tekniği ile bir takımın simetrisini bozup, golü en kolay atılan nesne hâline getiren bir futbol sihirbazıdır (Yazarın notu: sanki Messi'den bahsediyor, değil mi? Ama Rıdvan öyle bir futbolcuydu işte..). Tanju ise, her türlü golü en kolay atan/atabilen bir 'bin namlulu silah'ın adıdır."

"Rıdvan ve Tanju, futbola geliniz. Top, statların içinden başka hiçbir yerde satılmaz çünkü..."

---

:'(

---

Osieck'in genç takımı, ligin ikinci yarısında kondüsyonu ve fizik gücüyle rakiplerini adeta ezip geçerken, mesela (14. haftada namağlup ünvanını kaybedip 2-0 yenildiği) Samsun'u 29. haftada 8-1 yenen bir takım hâline dönüşmüştü. Ama ligin bitmesine 3 hafta kala Kocaeli deplasmanında Vahap Beyaz'ın gözünün önünde (gerçekten böyle, hakemin 3-5 metre önünde!) topu eliyle alıp götüren Saffet Sancaklı golü attı, Fenerbahçe 1-0 kaybetti ve şampiyonluk da o maçta gitti. Beşiktaş tribünleri "Vahap Beyaz/Ahmet Çakar.." şarkısını 96 yılında bestelerken sadece o sezondan değil, önceki birkaç sezondan da ilham almıştı yani; bu vesileyle bunu da hatırlatmış olalım.

Osieck'in ikinci sezonu çok kötü geçti, tıpkı Nielsen transferi gibi büyük umutlarla (önceki sezon Bursa'da 12 gol atmış olan) dev santrfor Pingel alındı ama daha sezon başında 6 aylığına sakatlandı. Cannes'dan iki maçta 9 gol yenerek Avrupa'ya veda edildi, lig daha Aralık ayında ona keza.. Devre arasında olağanüstü kongre ile başkan olan Ali Şen önce Osieck'i gönderip İviç'i getirdi, sezon bitince de Parreira ile anlaştı (Parreira'dan önce Fatih Terim'e teklifte bulunmuş ama millî takım Euro 96 elemelerinin tam ortasında olduğu için bu transfer gerçekleşmemişti).

Sonraki yılları başka bir yazıda anlatırız. Ama işte birkaç paragraf üstte belirttiğim gibi Parreira, Osieck'in geldiği sezon (Venglos'u müteakip ve Oğuz, Rıdvan, Tanju, Aykut'un tam ortasına!) gelmiş olsaydı, işi çok daha zor olurdu. Bu yüzden "Fenerbahçe açısından bakıldığında 90'lı yıllar için Osieck neyse, Aykut Kocaman da 2000'li yıllar için o"dur. Aragones ile geçirilen felaket sezon ve sonraki yıl Daum ile son hafta kaçan şampiyonluk, ancak ve ancak Aykut Kocaman gibi biri tarafından o derece göğüslenebilirdi. 3 Temmuz'u zaten hiç söylemiyorum bile..

Bu yüzden çok sevdiğim Ersun hocamızın yerinde olsam, ara ara Aykut hocayla görüşüp konuşur, dertleşir ve ona teşekkür ederdim. Bu takımın temelini o attı; Kuyt, Sow, Webo, Egemen, Topal, Caner, Hasan Ali gibi inanılmaz transferlerle müthiş bir "takım kimyası" oluşturdu. Yoksa Ersun hoca belki de 1 yıl boyunca bu işle kendisi uğraşacaktı.

Ayrıca Ersun hoca, o "dönüştürmeye" çalıştığı kendi oyununda 'eksik olan/tamamlanması gereken' kısmı adeta "futbolcuların iliklerine kadar aşılamış olan" bir teknik direktörden devraldı takımı, bu da çok kutlu ve mutlu bir tesadüftür. Yani Ersun Yanal "top rakipteyken" Türkiye'nin en iyi hocalarından biri, Aykut hoca bu konuda çok "tedbirli" bir teknik direktör modeliydi mesela. Ama top bizdeyken ve "rakip savunma yerleşmişse" bu konuda da Ersun hoca eksik, Aykut hoca ise Türkiye'nin en iyi teknik direktörü bence. Onun bıraktığı mirasın bu yönü, Yanal'ın o "pratiğe ihtiyaç duyan" tarafını mükemmel bir şekilde tamamlıyor. Yanal'ın "usta" olduğu konu ise o mirasın eksik kısmını tamamlıyor. Yani, "kusursuz karışım"! Eğer bundan sonra transfer yapılırken Aykut hocanın "iş ahlâkı yüksek oyuncu" takıntısı devam ettirilirse, gelecek sezon son 30 yılın en iyi futbol oynayan Fenerbahçe'sini seyredebiliriz. Ben çok ama çok umutluyum.

ANAFİKİR:

Yazının ana fikri ve Ersun hocanın yaptığı devrim şu, aslında yukarıda da az-çok bahsettim: Artık büyük takımların, dörtlü defansta 3-5-2'nin kanatları gibi görev yapan iki bek ile oynamak dışında bir seçeneği bulunmuyor. Bunun 2 faydası var: 1. Oyunu genişletip daha fazla boş alan bulmayı ve top kaptırıldığında görev dağılımları açısından sahaya en optimum şekilde yayılıp, rakibi baskı altına almayı sağlıyor. 2. Rakip sizi baskı altına almak istediğinde de yediğiniz presi aşmak adına sahaya "en ideal şekilde" dağılmayı sağlıyor. Ayrıca artık bütün takımlar "iki kanat ve bir merkez forvet" ile oynadığı için rakip teknik diretörler de o kanat oyuncularına mutlaka "karşınızdaki rakip beki kovalayın" diyor. Dolayısıyla rakibin hücumunda -tabir caizse- başrolde yer alan iki oyuncusunu, kelenize 100 metre uzakta tutmak istiyorsanız beklerinizi salacaksınız. Böylece top rakibe geçtiği anda ilerideki 7 oyuncuyla muazzam bir hücum pres yapılabiliyor.

Öte yandan bunun dünya futbolu açısından bir devrim olmadığının fazlasıyla farkındayım. Avrupa'nın bütün büyük takımları zaten bu şekilde oynuyor yıllardır, hatta bizim takımlarımızda da kimi zaman bu futbolun "kırıntı"larını görüyoruz. Ama bunu bir "felsefe" olarak ortaya koymak ve yapıyı ısrarla bunun üzerine inşa etmek, Ersun hocanın en büyük doğrusu. Onun bu çalışkanlık ve iş ahlâkıyla, yıllar boyu Fenerbahçe teknik direktörü olarak kalacağını sanıyorum, umarım öyle olur.

31 Ağustos 2013 Cumartesi

Fenerbahçe: Saha içinde yapılması gerekenler


CAS kararının ardından önümüzdeki 2 sezon boyunca Avrupa Kupaları'nda oynayamayacağımız kesinleşti. Bardağın hep boş tarafını gören biriyimdir normalde ama bu sefer tersini yapacağım. İçinde bulunduğumuz durumun, şayet varsa "olumlu" tarafları nelerdir?

1. Son 5 yılda 153.25m € (!!!) bonservis bedeli ödenerek ve akıl almaz yanlışlar yapılarak kurulan yaşlı ve maliyeti yüksek kadronun tasfiyesi için azımsanmayacak bir fırsattır bu. Aşağıda hangi oyuncuyla ilgili hangi kararın alınmasının mantıklı olduğunu tek tek yazacağım. Katılan olur, katılmayan olur ama bence isimlerden ziyade "strateji"nin ne olduğu/olacağı önemli burada. Strateji şu: Maliyetleri düşür, "yüreğiyle oynayacak" isimleri kadroda tut, olmazsa olmaz bir ilke olarak "takım kimyası"nı göz önünde bulundur ve maksimum 20 kişilik bir kadroyla yoluna devam et. Aşağıda bunu detaylandıracağım.

2. Takımda yeni (ve son 10 yıldaki muadillerine bakarsak "kel alâka" diyebileceğimiz) bir hoca, Ersun Yanal var. Haftalardır da buradan ve sosyal medyadan işinin çok zor olduğunu, bir "devrim" yapması gerektiğini ama bir yandan da (kendisinin de belirttiği üzere) "yarışma" stresiyle karşı karşıya olduğunu yazıyoruz. O devrim gerçekleşecektiyse şayet, önündeki en büyük engel nedir? Saha içindeki olası kötü sonuçlar.. Bunlar daha ziyade hangi maçlarda alınır? "Zorluk derecesi yüksek" maçlarda.. Zorluk derecesi en yüksek maçlar hangileridir? Türkiye'de derby'ler ve daha da önemlisi Avrupa Kupalarında oynadıklarımız.. İşte bu açıdan bakarsak Avrupa'da olmamamızın pozitif bir tarafı da olduğunu görüyoruz. Zira son birkaç yazımda belirttiğim gibi Ersun hocanın kendi felsefesine yakın bir oyun oynatabilmesi için en az 5-7 ay, bunu tam olarak oturtabilmesi içinse 2 yıla ihtiyacı var. Peki bir yandan Avrupa'da oynarken, bir yandan da bir teknik direktörün bunu yapabilmesi mümkün mü? Asla değil! Yahu, Arsenal gibi, Fenerbahçe karşısında %70 favori olan bir takıma elendik diye millet şimdiden kelle istiyor, böyle bir taraftarı var artık Fenerbahçe'nin.. Aynı kişiler Aykut hoca zamanında da onun kellesini istiyordu.. Ve daha önceki yıllarda da diğerlerinin.. Bu taraftar portföyüne sahipken, Avrupa Kupalarında da oynuyorken devrim-mevrim yapamazsın. Real Madird'e 3-0 yenildiğin anda ipinin çekilmesini isterler çünkü, bu kadar akıl-mantık-izan-vicdan yoksunu bir topluluk oldu Fenerbahçe taraftarı.. 3 Temmuz'u organize edenler bence en çok bu konuda amacına ulaştı, biz "takım kimyası" diye yırtınırken "taraftarın kimyası" tamamen bozuldu. Bunun tekrar yerine gelebilmesi için "zorluk derecesi yüksek" maçlardan ne kadar az oynarsak o kadar iyidir.

Ha, bu yazdıklarımızdan "iyi ki Avrupa'da yokuz!" anlamını çıkaran aklı evveller varsa, onlara söyleyecek bir şeyim yok. Ama buradan iddia ediyorum: Eğer takım planlaması açısından doğru adımlar atılırsa, Ersun hoca da kendisinden beklediğimiz kadar akıllı ve cesur davranıp bu 2 sezonu "sağlam bir yapı kurmak" için harcarsa, söz konusu 2 sezonun sonunda "ulan iyi ki Avrupa'da oynamamışız!" demek de mümkündür. Tabii, Dimyat'taki pirinçten mahrum kalırken, eldeki bulguru en efektif şekilde değerlendirmek şartıyla..

Kadro planlaması:

Takımın hâli hazırda çok yaşlı ve uçuk maaşlara sahip bir kadrosu var. Zaten 3 Temmuz hiç yaşanmasaydı da biz buradan şimdi bunu eleştiriyor olurduk, edeplice "gidilen yolun yanlış olduğunu" söylerdik. Ama mevcut durumda oyunculara ödenen maaşlar ve de söz konusu oyuncuların "sahadaki açlık seviyesi" gibi parametrelere bakınca, çok ciddi ve akıllıca bir planlama gerektiği apaçık görülüyor.

Peki ana strateji ne olmalı? Evvela önümüzde fırsata çevirmenin mümkün olduğu bir sorun var, ligde şampiyon bile olsak Avrupa'ya gidemeyeceğiz. Burada, birkaç gündür sosyal medyada okuduğum hiçbir yazıda görmediğim bir görüşü dillendireceğim: "ŞAYET ŞAMPİYON BİLE OLSAK AVRUPA'YA GİDEMEYECEKSEK, LİGDE 2. OLMAK İLE 12. OLMAK ARASINDA BİR FARK VAR MIDIR?" Bence yoktur. İşte hepimizin anlaması gereken şey bu; önümüzdeki 2 seneyi bir "takım" oluşturmak için harcayacaksak, işin "yarışma" kısmı bence ikinci planda olmalı. Fenerbahçe için emek sarf edip yazı yazan, fikir beyan eden kardeşlerimizden "Kuyt gitsin ama Alves kalsın, Webo gitsin ama Sow kalsın" vb. fikirler okuyorum. Herkesin görüşüne saygımız var ama yahu, Alves'in bu dakikadan sonra bu takımda ne işi var? 2 yıl boyunca sadece ligde oynayacağız, orada da ŞAMPİYON OLAMIYORSAN KAÇINCI OLDUĞUNUN HİÇ AMA HİÇBİR ÖNEMİ YOK. Ee? Maaşı 1.5m €'nun üzerinde olan oyuncuların, hele hele uluslararası saygınlığı olan "yabancı"ların artık bu ortamda kalması anlamsız değil midir?

Bence son birkaç senedir eleştirdiğimiz takım planlamasında yapılan yegâne doğru, kadrodaki yerli oyuncu kalitesinin mümkün olan en yüksek seviyede tutulmaya çalışılmasıydı. Şu an Fenerbahçe kadrosundan bir millî takım yapsak, iyi bir teknik direktörle Abdullah Avcı'nın takımından daha başarılı olması bile mümkündür. Hatta, hadi yapalım:


Semih ve Topuz dışında bir sıkıntı yok, sıkıntı da onların kalitesinde değil, formlarında.. Neyse, sezon başında en az 50 kere "Webo ile Umut Bulut takas edilsin!" diye bağırıp durdum, Toulouse hiçbir bedel talep etmeden buna razı olurdu, biz de Lugano'nun "futbol hayatımda beni en çok zorlayan oyuncu" dediği bir pres makinesine sahip olmuş olurduk ama geçti gitti. Semih, maaşı ve tavırları yüzünden takımdan zaten gönderiliyor. Aylardır yazdığım gibi yerine alınabilecek en iyi oyuncu, bu sezon sonunda kontratı bitecek olan Cenk Tosun'dur, benim görüşüm böyle.

Bu vesileyle kadro planlamasına geliyorum, tek tek oyuncu bazında gideceğim.

Volkan: 

Takımın ruhu, kaptanlarından biri ve formda olduğu zaman hâlâ "maç kazandıran" bir oyuncu. Hani birkaç yazıdır diyorum ya, Fener taraftarı "gelen ağam, giden paşam"cı bir zihniyete büründü diye.. Mert 2 maç çok iyi oynadığı için bakıyorum da "Volkan gönderilsin"ciler her yeri sarmış. Ayıptır, günahtır, birazcık vefa duygunuz olsun yahu! Bu adam Fenerbahçe'de 12. sezonunu geçiriyor, Fenerbahçe'nin 107 yıllık tarihinde 12 yıl oynamış kaç oyuncu biliyorsunuz? Heykeli dikilmesi gereken adamlara reva gördüğümüz muamele hakikaten iç dağlayıcı.. Volkan, futbolu bırakana kadar bu takımın kaptanlarından biri olmalı ve her ne olursa olsun gönderilmemelidir. Yalnız maaşının 2m € civarı olduğunu biliyorum, işte burası hassas nokta..

Nasıl ki Önder Özen Beşiktaş'ta "savunma oyuncuları maksimum 1m, orta saha oyuncuları 1.5m, forvetler de 2m alabilir" diye bir ilke ortaya koydu ve bu uğurda Hilbert gibi şahane bir oyuncuyu (1.3 istiyor diye!) gönderdiyse, Fenerbahçe'nin de "hiçbir oyuncuya 1.5m üzerinde maaş verilmeyecek!" diye bir kural koyması gerekiyor. Bu kurala 12 senedir Fenerbahçe'de oynayan hiçbir oyuncu itiraz etmemeli, ediyorsa da o 12 seneden hiçbir şey anlamamış demektir. Ben Volkan'ın da buna bayrak açacağını sanmıyorum. Topuz mesela, o alnından öpülesi müthiş savaşçı, 1.9m olan maaşını Fener'de kalabilmek uğruna 1'e düşürdü sezon başında. İstese gidip 1.5 alacağı bir takım bulabilirdi ama yapmadı. Canımız ciğerimiz.

Volkan 32 yaşında, 2017'de bitecek olan sözleşmesi yıllık 1.5m şeklinde revize edilmeli ve mutlaka takımda tutulmalı diye düşünüyorum.

Mert: 

Engin/Rüştü, Rüştü/Volkan silsilesinin sonraki ayağının Volkan/Mert olacağını artık biliyoruz. Ha, Mert'e bugün için "dünya çapında" demenin aymazlık olduğunu düşünüyor ve bu yorumu aşırı abartılı buluyorum ama Fenerbahçe'nin 11'inde oynayabilecek kadar iyi olduğu kesin. Volkan'ın son 1-2 senesinde kaleyi devralıp, tıpkı onun gibi 10 yıl forma giyebilir. Maaşı da 500 binden 1 milyona yükseltilip 5 yıllık kontrat yapılmalıdır.

Gökhan:

Takımın ilham kaynaklarından ve kaptanlarından biri, olmazsa olmaz bir oyuncu. Taraftarın da en sevdiği isimlerin başında geliyor. Maaşı 1.8m, kontratı 2016'da bitiyor. O da 1.5'a düşürülüp 1 yıl uzatılmalı, 32 yaşına kadar sıkıntısız oynayacaktır.

Alves:

Gönderilmesi gereken ilk oyunculardan biri. Zaten büyük ihtimalle Meireles gideceği için kendisi de kalmak istemez ama istiyorsa bile hemen, acil şekilde Rus kulüplerinden birine aldığmız ücrete (5.5m) satılmalıdır. Fenerbahçe'nin bugünkü durumunda 32 yaşında, her sezon 5-6 kırmızı kart gören bir stopere yıllık 2.5m verme lüksü olamaz. Alves gerçek bir savaşçı ve tam bir savunma lideri olsa da maliyeti ve yaşı nedeniyle, belirttiğim gibi hemen Rusya'ya satılmalı. Rus kulüpleri deli gibi para harcıyor bugünlerde, Dinamo Moskova sadece Anzhi'den aldığı oyunculara son 1 ayda 70m € bonservis verdi. Alves'in bir alıcısı da mutlaka çıkar diye düşünüyorum.

Bekir:

O kerameti kendinden menkul özgüveni ve halk arasındaki ifadeyle "artist" tavırları beni de irrite ediyor olsa da, 29 yaşında millî takım seviyesinde bir oyuncu Bekir. Misal, Gökhan Zan'dan da daha iyi bir stoper bence. Yalnız maaşı bildiğim kadarıyla 1.45m bu sezon, ivedilikle 1'e düşürülüp takımda tutulmalı, indirime gitmiyorsa gönderilmeli.

Serdar:

Maaşının ne kadar olduğunu bilmiyorum, ama maksimum 1m olmalı. Bekir giderse ilk 11, o kalırsa yedek stoper olarak takımda tutulmalı. Transfer olduğu dönemde soğukkanlılığı, top kullanırkenki dikkati, çabukluğu vs. resmen bizi büyülemişti (hatta sevgili Ahmet Ercanlar "Serdar olağanüstü bir oyuncu" diye yazmıştı Twitter'da) ama bir türlü sürekli forma şansı bulamadı. Belki hiçbir beklentinin olmadığı bu sezon bir fırsattır ve her maç forma giyerse yeniden o eski "millî takım stoperi" seviyesine gelebilir. Çok az merkez savunmacıya nasip olmuş özellikleri var, başta "çabukluk" olmak üzere. Ayrıca ayağı da gayet düzgün.

Yobo:

Yaşı 33, maaşı 2m €, içim yanıyor.. 2 senedir de Aykut hocanın yaptığı en büyük hata olarak bunu söyleyip duruyorum. Hemen bugün, bu saat ve bu dakikada bedava gönderilmeli Yobo, hizmetleri için teşekkür ederek..

Egemen:

Maaşı 1.75m, yaşı 31. Bonservisi elinde diye bu kadar ücret vermiştik ama bugün işler değişti. Maaşı maksimum 1.25'e indirilerek takımda tutulmalı diye düşünüyorum. Buna razı olacağını sanmıyorum ama keşke olsaydı. Zira Egemen takımın en yürekten oynayan oyuncularından biri, Volkan'ın da en iyi arkadaşı ayrıca. Hadi bu yıl 1.5, seneye 1.25 olsun, ona da razıyım. Ama dünyanın en iyi defans oyuncularında bile zor görebildiğimiz bu uçuk maaş, kesinlikle indirilmeli. Volkan faktörüyle bunu kabul etme olasılığı yüksek diye düşünüyorum.

Kadlec:

Bir yerlerde maaşının 2.3m € olduğunu duydum, o gün boyunca yemeden içmeden kesilmiştim. Böyle bir transfer fiyaskosu olamaz. Kadlec bence vasatın çok çok üzerinde ve nitelikli bir oyuncu ama 1.5'tan fazla bir maaşı rüyasında bile görememesi lâzım. Gönderilişi sıkıntılı olur muhtemelen ama onu da aldığımız ücrete (4.5m) Rusya'ya falan göndermek gerekir.

Hasan Ali:

Bu takımda üzerine hiç düşünmeden yatırım yapılacak birkaç oyuncudan biri, Türk futbolunun önümüzdeki 10 yıldaki sol beki bu çocuk. Geçen yıldan beri ilk 11'de mutlaka onun oynaması gerektiğini yazıp duruyorum. Maaşı 1.25m, 1'e indirilip 5 yıllık yeni kontrat yapılabilir. İndirmiyorsa da çok sorun değil, hiçbir şekilde kendisinden vazgeçmemek gerekir.

Caner:

Sol bek yedeği, sol açık yedeği, merkez orta saha yedeği, paha biçilemez bir oyuncu.. Hasan Ali formsuzsa ilk 11 bile oynayabilir. Maaşı 0.9m, bence en az 1'e yükseltilip 5 yıllık yeni kontrat yapılmalı kendisiyle, fazlasıyla hak ediyor. Takımın ruhu diyebileceğimiz oyuncuların başında geliyor Caner, geçen seneki yarı finalin de mimarlarından biri ve hasta Fenerbahçeli aynı zamanda.

Topal:

Al başına belâ.. Fenerbahçe formasına son 30 yılda en çok yakıştırdığım oyuncuların başında gelen Topal'ın maaşı yıllık net 2m €. Bırak kendisini sevmeyi, âşık bile olsam bu para bana batardı. 1.5'a düşürülüp 5 yıllık yeni kontrat yapılması gerekiyor bence. Kabul edeceğini düşünüyorum, futbolu Fenerbahçe'de bırakmak parayla değişilmeyecek bir ayrıcalık çünkü. Kabul etmezse de kalmalıdır, hepimizi huzursuz eder ama kalmalıdır.

Bu arada maaşların indirilmesini bu kadar "rahat" istiyor olmamın sebebini de belirteyim: Volkan, Gökhan ve Emre kabul ederse, takımdaki hiçbir yerli oyuncunun maaşındaki indirime itiraz edeceğini düşünmüyorum ben, yani iş bu 3 kaptan'a düşüyor.

Selçuk:

Aymaz taraftarlarımızın kıymetini bilmediği bir başka oyuncu, benim nazarımda son 30 yılın en büyük Fenerbahçeli'lerinden biri. Maaşı 1m, yaşı 32. Mutlaka ama mutlaka 2 yıl daha takımda tutulmalı Selçuk. Paha biçilemez bir ön libero yedeği kendisi, Aragones buradan gittikten sonra o bölgeye oyuncu arayan Espanol takımına ilk isim olarak onu tavsiye etmişti. İspanyollar 2.5m bonservis teklif ettiler ama kulüp vermedi. Gitse, bence orada bir yıldız gibi parlardı ve kendi taraftarından gördüğü muameleye bakınca, "keşke gitseydi" diyorum. Ha, ondan Xavi'nin, Iniesta'nın, Fabregas'ın, Modric'in yaptıklarını bekleyenlere 11 yıldır hiçbir şey anlatamadık, bu ayrı konu. Bundan sonra da anlatmaya çalışmayacağım, değerini bilen bilir, bilmeyen de bağırmaya devam etsin.

Topuz:

İşte benim kriterlerime göre paha biçilemeyecek bir başka oyuncu. Kendisiyle ilgili tek rahatsız edici detay maaşıydı, bu yıl onda da tenzilata giderek gönlümüzün baş köşesine oturdu. İçkisi, sigarası, gece hayatı olmayan gerçek bir savaşçı Topuz. Tıpkı Selçuk gibi yedek olmayı da huzursuzluk sebebi yapmıyor, çalışıp sırasını bekliyor. O sıra geldiğinde de potansiyelinin maksimumunu vermeye gayret ediyor. Böyle olduğu sürece başımızın tacıdır. Blog'da daha önceleri onunla ilgili yaptığım bir güzellemeyi buradan okuyabilirsiniz: http://gunduzfeneri.blogspot.com/2011/11/mehmet-topuz.html

Alper:

Takımın üzerine kurulacağı oyuncuların başında geliyor, ilk 11'de devamlı oynatılarak bir "Fenerbahçe oyuncusu"na dönüştürülmeli Alper. Hata yapsa da vazgeçilmemeli, inanılmaz yetenekleri var çünkü. 3 yıl sonra 20m bonservisle satılması işten bile değil, son 2 yılda en az 30 maçını seyretmiş biri olarak söylüyorum bunu.. Maaşı da gayet uygun (1.45m).

Salih:

Alper için söylediklerimin aynısı Salih için de geçerli. Henüz ilk 11 oyuncusu değil belki ama öyle oynatılsa da ses etmezdim. Her hâli kârda Ersun hocanın ona, geçen yıldan daha fazla şans vermesi zorunluluktur. Arsenal deplasmanında tur çoktan gitmişken 83. dakikada Salih yerine Topuz'un oyuna sokulması da kelimenin tam anlamıyla bir "fiyasko"dur. Ersun Yanal değil Mourinho bile olsa Salih, uğruna teknik direktör harcanabilecek bir oyuncu. Bu işin şakası yok, Ersun hocanın bu takımın başındaki majör vazifelerinden biri Salih'i kazanmaktır. İki, iki daha dört..

Emre:

5 yıldır bu blogda yazdığım gibi Oğuz'ları, Şifo Mehmet'leri, Sergen'leri, Ünal Karaman'ları 10 yıl boyunca seyretmiş biri olarak rahatlıkla söyleyebiliyorum ki Emre, Türk futbol tarihinin son 30 yıldaki en iyi 4 orta saha oyuncusundan biri (diğerleri Sergen, Oğuz ve Selçuk İnan). Ama Konya maçındaki golden sonra yaptığı işaret de ziyadesiyle rahatsız edici, onu söyleyeyim. Hadi o futbola siyaseti karıştırdı, biz karıştırmadık ve sadece bu yüzden gönderilmesini istemedik diyelim.. Bir daha böyle abukluklar yapmaması koşuluyla ben olsam kesinlikle Emre'yi takımda tutardım. "Saha içi lideri" diye bir kontenjan olacaksa takımda, oraya Emre'den başka aday yok çünkü. Maaşı 2m diye biliyorum ve kontratı 2 yıl. 1.5'a indirilmesine hiç ses etmez, futbolu Fener'de bırakmayı her şeyden çok istiyor çünkü.

Özetle kurulacak genç kadroda (siyasi kimliğini ve dini inançlarını futbola alet etmeyen bir) Emre'yi "olmazsa olmaz" bir figür olarak görüyorum.

Holmen:

Takımın elzem oyuncularından biri de bu oyuncu; her maç 12 km koşan, sürekli hücum rebound'u toplayan gerçek bir dinamo. Oyun zekâsı ve tekniği de hiç ama hiç fena değil. Hele sezon başındaki Lankeren maçında yüzü tamamen sağ taç çizgisine dönükken kendisine gelen bir topu, GELİŞİNE, 1 SANİYE BİLE DÜŞÜNMEDEN VE HİÇ BAKMADAN sol açık mevkiine 40 metre gönderişi vardı ki, potansiyelini net bir şekilde ortaya koyan demonstratif bir örnekti. Maaşı da düşük zaten, ilk 11'de oynatılırsa formayı bir daha çıkarmayacağına eminim. Alper ve o, ligde geçen yıl en çok rebound alan 2 oyuncuydu, bu çok ama çok önemli bir detay.

Meireles:

Maaşı 2.5m, yaşı 30, hiç düşünülmeden minimum 8m bonservisle gönderilmeli (10'a almıştık). Bu parayı ona verecek takımlar var Avrupa'da.. Yok diyen varsa, 1-2 hafta sonra yine konuşuruz.

Cristian:

Bilmiyorum Cristian'a kaç para bonservis verirler ama 7m bedelle alınan bu oyuncu artık takımdaki miadını doldurdu. Zaten Zidane bile olsa, ağzıyla kuş bile tutsa artık taraftar onu sev-mi-yor! Taraftarın çoğunluğundan falan değil, "tamamından" bahsediyorum. 20 milyon kişi arasında Cristian'ı seven 100 kişi bile çıkmaz bence, bu yüzden gönderilmek zorunda. Roma ile ne pazarlıklar döndü sezon başında bilmiyorum ama 3'e, 5'e verilebilse ne güzel olurdu. Maaşı 1.8m, ki bu da uykularımızı kaçıracak bir başka faktör.

Emenike:

Bunu yazdığım için dayak yiyebilirim ama ben olsam Emenike'yi hemen satardım. Ama muhtemelen satılmayacak. Neden satardım? Çünkü açıkça görüldüğü üzere kendisini Zlatan, Cavani, Suarez vs. zannediyor da ondan. O eski aç, arzulu, iştahlı Emenike'nin yerinde yeller esiyor! Cristian'ın tıpkısının aynısı, ikili mücadelerdeki hâline/tavrına dikkatli bakınız.. Cristian'dan tek farkı, dünyada pek az forvet oyuncusuna bahşedilmiş olan o "güç"ü, eğer o olmasa hiçbir mücadeleyi kazanamaz ve Fenerbahçe taraftarının 1 numaralı nefret objesine dönüşürdü. Çok üst seviyede olmamasına rağmen "hız"ı da fena değil, o sayede göz boyayabiliyor. Ama böyle "yıldız havalarında" oynayacaksa, sezon ortasında Saraçoğlu'nda yuhlanması muhtemeldir.

Maaşı da 2.4m ama 2 yıl önce transfer edildikten 1 ay sonra satılan bu oyuncuyu tekrar göndermek çok saçma olurdu. 13m veren bir Rus kulübü de çıkar mı, açıkçası bilmiyorum. Takımda kalacaksa mutlaka Karabük'teki Emenike gibi iştahlı oynaması sağlanmalı. Bu da hocanın görevi..

Sow: 

Talibi varsa, 15m bonservisle satılması gereken bir oyuncu. Maaşı hakkında çok ilginç görüşler var. 3.5m aldığını söyleyenler de mevcut, "kontratı her sene azalarak gidiyor, bu yıl 1.4 alacak" diyen de.. Ben Sow'un 1.4'e oynayacağını hiç sanmıyorum, bu durumda zaten huzursuzluğu kendisi çıkarırdı. Alıcısı varsa (ki CSKA'nın onu 1 yıldır istediğini biliyoruz) 15'ten aşağı olmamak kaydıyla gönderilmeli bence. Zaten serbest kalma bedeli de 17m imiş. Fenerbahçe'nin şu an en iyi futbolcusu olsa da, 2 yıllık Avrupa mahrumiyetini dert edeceğini ve bizzat kendisinin gitmek isteyeceğini düşünüyorum. Yoksa şartların uygun olup takımda kalmasını şahsen çok isterdim.

Webo:

Yaşanan gelişmelerden sonra takımda tutulması ve ilk 11 oynatılması elzem olan oyuncu bu işte.. Tek forvetli ya da çift forvetli fark etmez, her sistemde en az 15 gol atacağı kesin. Aynı zamanda gerçek bir savaşçı, maaşı da 1.3 diye biliyorum. Geçen yıl bu takıma bir gömlek küçük geliyordu ama bu yılki takımın ideal santrforu Webo'dur bana göre.

Kuyt:

Yaş 33, maaş 2.85m. Cardiff'in Yobo ile birlikte onu istediği yazılmıştı İngiliz basınında, bence derhal gönderilmeli. Fenerbahçe tarihinde en sevdiğim ve çocuklarıma anlatacağım oyunculardan biri Dirk Kuyt ama maalesef mevcut şartlarda onu takımda tutmak tek kelimeyle "aptalca" olur. 2 sezonda 7-8m € verilecek kendisine, maç başı ücretlerle beraber. Euro'nun alıp başını gittiğini de düşünürsek, göndermekten başka çare bulunmuyor.

Semih:

Maaşı 1.9m € olan bu isim, benim hayatımda gördüğüm en "çakal" futbolculardan biri. RTE'nin yıllardan beri uyguladığı "mağdur" politikasını, üstelik eşini de devreye sokarak muhteşem bir şekilde uyguladı 5-10 yıl boyunca ve sanki "hakkı yeniyormuş gibi" bir ortam yaratıp, bu maaşın tartışılacağı bir kamuoyunun oluşmasını mütemadiyen engelledi. Oysa bence keyfi fazlasıyla yerindeydi. Fenerbahçe tarihinde Semih'ten daha bedava para kazanan, aldığı maaşı ondan daha az hak eden tek bir futbolcu bile olmamıştır. Kendisine olan sevgim tamamen sıfırlandı benim, çocuklarıma da bu şekilde anlatacağım "genç Semih"i.. Şu koşullarda bile takımdan gönderilmesi gerekiyor bence. Takasta kullanmak en akıllıcası olacaktır.

Recep:

Bence kiraya verilmeyip takımda tutulmalı, bu seviyede antrenman yapmaya devam etmeli ve ligde en az 20 maçta sonradan oyuna girmelidir diye düşünüyorum. "Güçsüz" diyorlar onun için, aynı yaştaki Raheem Sterling geçen yıl Liverpool'da ilk-11 oynamaya başladığında Recep'ten daha güçlü değildi, hâlâ da değil.. Volkan, Recep için "futbol hayatımda gördüğüm en büyük yetenek" diyor yahu, daha nasıl bir referans arıyoruz? Recep, Alper ve Salih, Ersun hocanın en büyük sınavıdır bu takımda. Bu oyuncuları Fenerbahçe formasına hazırlamak zo-run-da-dır.

Şimdi oluşan kadroya ve doğan ihtiyaçlara beraber bakalım:

Kalanlar:

Volkan
Mert
Serkan
Erten

Gökhan
Bekir
Serdar
Egemen
Hasan Ali
Caner

Topal
Selçuk
Topuz
Emre
Holmen
Alper
Salih

Webo
Emenike
Recep

Gönderilenler:

Yobo
Alves
Kadlec
Meireles
Kuyt
Sow
Semih

Kadro:


Soru işareti olan yerlerde alternatif oyuncu sıkıntısı varmış gibi görünüyor ama aslında yok. Neden? Çünkü "takım sadece ligde mücadele edecek" de ondan. Kupa maçları zaten gazozuna, ben olsam Başkan'ın dediği gibi PAF takımıyla çıkarım o maçlara.

Bu durumda tek eksik forvet mevkiinde, neden biliyor musunuz? Sırayla gidelim:

Diyelim ki Gökhan yok. Topuz orada oynayabilir ya da Bekir sağ beke çekilip Serdar/Egemen tandemi kurulabilir.

Egemen'in alternatifi yine Serdar, şayet tek kulvarda mücadele ediyorsak çift stoperin ikisinin birden yedeğinin bulunması zaten lüks olurdu. Bu yüzden o soru işaretini de geçiyorum. Ayrıca çok sıkışınca Selçuk 11'de yer alıp, Topal stoperde oynatılabilir.

Emre'nin yedeği de aynı şekilde Topuz'dur. Topuz sol iç'te oynayamaz belki ama Holmen hem sağ hem de sol iç'te rahatlıkla görev yapabileceği için Emre'nin yokluğunda Topuz sağda, Holmen solda kullanılabilir. Ayrıca Caner de Emre'nin pozisyonunu rahatlıkla kotarabilecek bir oyuncu.

Bu durumda tek eksik forvette görülüyor. Bunun için önerim de çok basit: Cenk Tosun.. Hem Emenike'nin, hem Webo'nun özelliklerinden bazılarını taşıyan bu müthiş yetenek, zaten sezon başında her hâli kârda alınmalıydı. Geç kalınmış da sayılmaz; Semih + bir miktar para verilerek "sezon sonunda biten kontrat faktörü"yle bu transfer gerçekleşebilir.

Sonuç:

Yazdıklarıma katılmayanlar olabilir ama soruyorum size: Diyelim ki Karabük ya da Kasımpaşa ile evimizde oynuyoruz ve şöyle bir kadroyla çıktık maça:


Fenerbahçe sadece formasıyla bile %70 favori iken, bu kadroyla %90 favori olmaz mıydı? Geçen sene o anlı şanlı yıldız isimlerle bu takımlara Kadıköy'de kaybetmedik mi? Tekrar söylüyorum, bütün yazıyı şu ilke doğrultusunda tekrar değerlendiriniz: ŞAYET ŞAMPİYON BİLE OLSAK AVRUPA'YA GİDEMEYECEKSEK, LİGDE 2. OLMAK İLE 12. OLMAK ARASINDA BİR FARK VAR MIDIR? Bence yoktur. Ha, benim "gönderilsin" diye ferman verdiğim bütün o yukarıdaki isimleri takımda tutarak kesin şampiyon olacaksak ne âlâ, ama olacağımız garanti mi? Eğer onları göndermemiz durumunda şampiyon olamazsak ve bu sadece onları gönderdiğimiz için gerçekleşecekse, o zaman son 6 yılda neden tek 1 tane şampiyonluğumuz var? Demek ki bu iş "isim"lerle olmuyor, sistem ve "takım kimyası" ile oluyor. İşte CAS'ın verdiği cezanın (yazının başında söylediğim gibi "bir faydası olacaksa" şayet) 3. ve en önemli faydası, yıllardan beri akıl almaz bir savurganlıkla ve saçma sapan tercihlerle kurulan bu "kimyası bozuk" kadronun "gerçekçiliğe" doğru revize edilmesi adına bir fısat vermesidir. Bu fırsat iyi değerlendirilmeli, takımın maaş yükü 15m € birden azaltılırken geriye yine forması ve taraftarının müthiş desteğiyle ilk-2'ye oynayacak bir takım yaratılmalıdır. Gelmesi muhtemel 30 milyon € bonservis geliri de cabası..

Yukarıda yazdığım topluluğun "kimyası" bana göre mevcut imkânlarla olabileceklerin en iyisi.. Sistem'e gelince.. Neden sürekli 4-1-2-1-2 diziyorum? Onu da 2 hafta önce yazmıştım zaten:

http://gunduzfeneri.blogspot.com/2013/08/artk-bildigini-yap-ersun-hoca.html

Top Ersun hocada, CAS cezası onun "elini kolunu bağlayan" tüm unsurları devre dışı bıraktı bir nevi.. Artık istediği gibi bir takım kurabilir, tek kulvarda yarışacağı için de kartları çok kuvvetli. Profesyonel hayatının en önemli sınavını veriyor bu sene, cesur olursa ben başarabileceğine inanıyorum. Başarmasını dilerim.

22 Ağustos 2013 Perşembe

Artık "bildiğini" yap Ersun hoca..


Ersun Yanal'ın Fenerbahçe teknik direktörü olarak yaptığı başlangıç, belki de son 25 yılın en kötüsü. Bunun olmasını bekliyor ve olmaması için haftalardır kafa patlatıp duruyordum, birkaç haftadır da buradan ve Twitter'dan yazmaya çalıştım. Bugün itibarıyla vardığım sonuç ise şu: Arsenal'a karşı sonucu "hezimet" şeklinde tecelli eden dün geceki maçın ardından CL bileti de kaçtığına göre, bence artık radikal değişiklikleri yapmanın zamanı geldi. Üstelik takımın ve daha özelde çok güvenilen bazı oyuncuların saha içindeki isteksiz ve bitik görüntüleri de, bir "şoklama"ya ihtiyaç duyulduğunu açıkça gösteriyor. Yani Ersun Yanal'dan beklediğim söz konusu değişim artık bir fantezi değil, bir "zorunluluk" hâline gelmiş durumda. Bu noktaya özellikle dikkat çekmek istiyorum.

Arsenal maçı öncesi attığım post hemen aşağıda. O yazıyı okumuş olanlar, sahaya sürülen 11 ve ilk yarıda oynanan futbolla ilgili bir sorunum olmayacağını tahmin edebilir. Bekir ve Kadlec tercihleri, Emenike yerine Webo'nun oynatılması vs. hepsi bence çok isabetliydi. Yani kadro tertibi ve oyun anlayışı doğruydu. Ama maçın sonucunu 2 detay belirledi:

1. İlk yarıda rakip tek bir gol pozisyonuna bile giremedi. Takım tertibi ve diziliş doğru olduğu için oyuncular zaten bildikleri alan savunmasını, yardımlaşmayı vs. kendi arasında yapabildi. Ha, oyun fazla "geride" kabul edildi, rakibin her seferinde orta sahayı kolay geçmesine müsaade edildi vs. kabul ediyorum. Ama camianın ve bizzat Ersun Yanal'ın içinde bulunduğu durumun "hassasiyet"ini göz önüne alırsak, bu "aşırı tedbirli" taktik anlaşılabilir diye düşünüyorum. Ve sonuçta işe yaradı mı, yaradı.

Demek istediğim şu: "Müdafaa"nın önemli bir kısmı, top rakipteyken iyi yerleşmek ve alan daraltmak değil midir? Takım dün gece ilk yarıda bunu lâyığı ile yerine getirdi. Ha, Ersun hocanın, işin bu kısmında "bildiğiniz gibi yapın" demek dışında bir katkısı olduğunu düşünmüyorum, onu da söyleyeyim. Ama zaten bu da normal, zira göreve geleli iki ay olmuş bir teknik direktörün, teslim aldığı kadroya "bildiklerinden başka bir şeyi yüksek başarı yüzdesiyle yaptırabilmesi" teorik ve/veya pratik olarak imkânsıza yakın bir şey. Velhasıl Ersun hocanın, tercihini "elindeki kadronun yapısına göre bir savunma duruşu"ndan yana kullanarak önemli bir teknik direktör doğrusuna imza attığını düşünüyorum.

Gel gelelim, bu söylediğim sadece "top rakipteyken pozisyon alma" ile ilgili. Ve fakat herkesin bildiği gibi savunma sadece bu şekilde yapılmıyor, yapılamaz. Çünkü futbol isimli bu mucizevi oyun robotlarla değil, insanlarla oynanıyor. Dolayısıyla maç boyunca topu rakibine bırakıp geride gömülen takımların, 90 dakika boyunca "maksimum" motivasyonla o savunmayı yapabilmesi mümkün değil. Önünde sonunda o çok profesyonel, ismi fazlasıyla büyük oyuncular bir anlık konsantrasyon eksikliği nedeniyle tek bir hata yapıyor ve tabela değişiyor. Dün ilk golde Kadlec'in yaptığı gibi.. Kadlec normalde o hatayı yapacak bir oyuncu mu? Asla değil. Ha, cahil cühela Fenerbahçe taraftarı şimdiden kendisini asmaya başladı ve bu gerçekten de çok acı. Çünkü ben Kadlec'in babasını çok iyi hatırlıyorum mesela, Çekoslovakya millî takımı ve Kaiserslautern'de üçlü savunmanın ortasında oynayan, hem kesici hem de oyun kurucu olan, son derece zeki bir oyuncuydu; defalarca seyrettim. Yıllar sonra oğlu Michal'i (bizim Kadlec'i yani) Leverkusen'de gördüğümde "babasının genlerinden bazılarını almış" demiştim, hâlâ da böyle düşünüyorum. Kadlec'in bir oyuncu olarak pek çok eksiği bulunabilir ama o kesinlikle dün geceki gibi hataları sezonda 1, hadi bilemedin 2 kez yapan bir oyuncu. En olumlu özelliği devamlılığı ve "genelde 10 üzerinden 7'nin altına düşmemesi" zaten. Ha, 9 olduğu da çok nadir görülür ama ondan o performansı da kimse beklemez zaten.

2. Dolayısıyla yukarıda ve daha önce yazdığım sayısız yazıda da belirttiğim gibi o "duruş", savunmanın sadece bir kısmı. Diğer kısmı ise "topa sahip olduğunuzda ne yaptığınız" ile ilgili, ki Arsenal karşısındaki Fenerbahçe'nin eksiği de tam olarak buydu. Neden eksikti? Onun cevabını "Ersun Hoca dönüşmek zorunda" yazısında belirtmiştim: Ersun Hoca "bu" oyun anlayışını daha önce hiç pratik etmemiş çünkü, takımları topa sahip olduğunda onlara hiçbir zaman "kontrollu olun, dengeli olun" dememiş. "E bunu demedim ama sonuçta ben teknik direktörüm, öyle oynatmak gerekirse onu da ben bilirim" diye bir şey yok. Senin 13 yıl boyunca hiç kafa yormadığın, mesai harcamadığın bu konuya hayatını vakfetmiş adamlar var: Parreira, Lucescu, Kocaman vb. gibi. Senin bunlarla salt "o konuda" aynı seviyede olabilmen mümkün değil.

Ama bunu tersi de söz konusu, Ersun hocanın antrenörlüğünün "eksik" kısımlarından dem vuruyoruz diye onun "eksik" bir hoca olduğunu söylemiyorum, hâşâ.. Hiç kimsenin haddi de değil böyle bir şey, sonuçta Parreira, Kocaman ve Lucescu gibileri de "direkt" oyunu Ersun hoca kadar pratik etmemiştir, mümkün değildir bu. O "basan, coşkulu, direkt oynanan" futbol da Ersun hocanın hayatı boyunca kafa yorduğu bir şey çünkü. Ama bunu Fenerbahçe gibi bir kulübün futbol takımına birkaç ayda oturtmak mümkün olmadığı gibi, o takımın bugünkü kadrosuyla oynayabilmek de çok zor.

Nitekim bu kadroyu Ersun Yanal kurmadığı için eli kolu bağlı, mecburen Arsenal gibi bir rakibe karşı riski minimize etmek zorunda kaldı ve kendi pratiğinde olmayan bir oyun oynatmaya çalıştı. Takım bunun "defansta yerleşme" kısmını yapabildi çünkü orası kolay, zaten hepsi de birbirini çok iyi tanıyor. Ama iş "topa sahip olduğunda yapılacaklar"a gelince, hoca 2 aydır bu konunun üzerinde hemen hiç durmadığı için ve takıma bunun pratiğini yaptırmadığı için oyuncular burada çuvalladı. Topun kontrolu o kadar terk edildi ki, geriye iyice yaslanan savunmada bireysel bir hatanın gelmesi de neredeyse kaçınılmazdı. 1 saat dolarken Kadlec ve Gökhan müşterek bir şekilde bu hataya imza attı ve skor dezavantajına düşüldü. O dakikadan sonra bu kadar kırılgan, "teknik direktör takımı olmak"tan bu kadar uzak bir topluluğun dağılması kaçınılmazdı. Nitekim öyle oldu.

Arsenal karşısındaki sonuç benim beklediğim bir sonuçtu, bir önceki yazımı okuyanlar bunu biliyor. Tek ümidim şuydu: Bu savunma oyununu oynar ve skor dezavantajına düşmezsek Londra'ya 0-0 ile gidecektik ve bu skor, bu koşullarda fazlasıyla yeterliydi. Rövanşta ne olacağı allah kerim.. Ama olmadı. Söz konusu savunma oyununun asıl önemli olan kısmı top bizdeyken yapılacaklardı ve burada, "yanlış teknik direktör seçimi" veya "o seçildikten sonra kadronun, onun oyun anlayışına göre revize edilmemesi" yüzünden hocayla takım arasındaki uyumsuzluk ortaya çıktı. Bu yüzden "suç Ersun hocada değil" diyorum. Arsenal gibi takımlar da böyle bir uyumsuzluğu affetmiyor ne yazık ki.. Konya bile affetmemişken, bu gayet normal değil mi?

Değişim zamanı

İlk paragrafta belirttiğim gibi CL treni kaçtığına göre, artık değişim zamanı geldi demektir. Zaten lige de hayırlı ve şok bir mağlubiyet ile başladık, en nihayetinde bu da bir işarettir. Ersun hocanın hiç ama hiç vakit kaybetmeden "kendi bildiği" oyunu oynatmaya başlaması gerekiyor. Burada kritik nokta ve sorulması gereken soru şu: Eldeki kadro buna müsait mi? Cevap: Kesilmesi imkânsızmış gibi görünen oyuncuları kesecek kadar cesaretliysen, isimlere değil "oyun anlayışına en uygun" oyunculara forma verirsen, mevcut Fenerbahçe kadrosu içinden "Ersun Yanal futbolu"nu oynayacak bir 11 yapmak mümkün. Ve kutlu bir tesadüf olarak bu, "eldeki oyunculardan da maksimum verimi alacağımız" 11 aynı zamanda. "Hiç vakit kaybedilmemeli" demem bundandır.

Ersun hocanın devraldığı Fenerbahçe kadrosu aynı teknik direktörle, 3 yıldır hangi dizilişle oynuyor?


Kategorize edersek:

1 kaleci,
2 merkez savunmacı,
2 çizgi savunmacısı,
3 merkez orta saha (biri defansif, biri box-to-box, biri ofansif),
2 çizgi hücumcusu,
1 merkez hücumcu.

Kuyt bir çizgi oyuncusu mu? Feyenoord'dan Liverpool'a gittiğinde futbol hayatının %99'unda merkez forvet olarak oynamıştı. Liverpool da 20m € verirken onu santrfor olarak transfer etti. Ama Benitez ondan mükemmel bir çizgi oyuncusu yarattı, yıllarca EPL'de üst seviye futbol oynadı. Şimdi 33 yaşında, eski temposunda olmasa da fizik gücü, çalışkanlığı ve oyun aklıyla pek çok eksiğini kapatıyor. Geçen yıl Aykut Kocaman'ın oyun sisteminde maksimum verim sağlayarak 60 maça yakın oynadı, 17 gol, 15 asist üretti. Velhasıl Fenerbahçe'nin son 20 yıldaki en iyi sağ kanat hücumcusu Dirk Kuyt gibi görünüyor ama taraftar onu bugün beğenmiyor. Neden? Çünkü Ersun Yanal'ın oyun sistemi, "Kuyt'ın defolarını bütünüyle ortaya çıkaracak" bir sistem. Eğer Aykut hoca kalacaktıysa Kuyt daha 2 sene bu takımda 10 gol, 10 asistle oynardı ama Ersun hocanın siteminin "çizgi hücumcusu" asla ve asla Kuyt değildir. Krasic ve Stoch'tur mesela, ya da bunlara muadil olarak sayabileceğimiz sayısız oyuncudur ama Kuyt değildir.

Aynı şey Sow için de geçerli. Bu iki oyuncu, unutulmasın ki "3 yıllık bir çalışmanın ürünü" olan bir takımda iş yaptılar. Oyuncuların sistemi ve birbirlerini ezberlediği ortamlarda başarı ihtimali hep daha yüksektir. "İstikrar" diye yıllardır debelenmemiz bundan, en kötü teknik direktör bile uzun süre çalışma fırsatı bulduğunda "birlikte hareket eden" bir topluluk ortaya çıkarabiliyor. Aykut hoca gibi işin ilmine kafa yoran, detaycı ve titiz bir teknik direktör, Kuyt ve Sow'un kanat hücumcusu gibi göründüğü bir diziliş ile bu yüzden EL yarı finaline kadar gidebildi. Ama Ersun Yanal'ın yoğurt yiyişi bambaşka ve onun tarzında Kuyt ve Sow uzun bir süre takımın vasatları olmaya devam eder.

Bunun yanında Mayıs ayındaki Fenerbahçe analizimde de belirttiğim gibi Sow, üçlü forvette kanat oynadığında kaleye uzaklaşıp etkinliği düşüyor ama merkez forvet oynadığında da stoperlerin arasında kayboluyor. Kanatta bek kovalamak zorunda kalıyor, merkezde ise pivot rolünü oynayamıyor. Yani Fenerbahçe, hâli hazırda "elindeki en iyi futbolcu"sunu, olabileceği en verimsiz bir şablonda kullanıyor. Aykut hocanın takımı "oturmuş" bir takım olduğu için ve ayrıca oyun anlayışı Kuyt ile Sow'un "kanat oyuncusu olarak defolarını örten" bir anlayış olduğu için o zamanlar göze fazla batmadı. Ama teknik direktör değişince takke düştü, kel göründü.

Tekrar ediyorum, Fenerbahçe'nin elindeki en iyi oyuncu da, en değerli oyuncu da Moussa Sow. Bu yüzden, sadece bu yüzden bile diziliş, "onun en verimli olacağı, en fark yaratacağı" diziliş olmak zorunda.

Yukarıdaki kategorizasyonda "çizgi hücumcusu" dediğimiz kontenjanda Stoch, Krasic, Caner ve yarım Mehmet Topuz vardı. Stoch gönderildi, Krasic gönderiliyor ve Topuz da sağ bek olarak oynatılıyor. Bu durumda tıpkı "Fenerbahçe'nin kadro sorunsalı" yazısında da belirttiğim gibi Ersun hocanın kendisi de söz konusu şablonu değiştirecek demektir. Erkan Zengin ya da Jimmy Durmaz alınsaydı bunu söylemezdim. Ama görüldüğü kadarıyla bir çizgi hücumcusu transferi yapılmayacak.

Aynı yazıda forvetlerin yanı sıra orta saha oyuncularının yapısının da, 4-3-3'den ziyade 4-1-2-1-2'ye uygun olduğunu uzun uzun anlatmıştım. Bu diziliş "onların verimliliğini de maksimize edecek" çünkü. Zaten 4-3-3'te orta sahadaki o 3 kontenjan için, hâli hazırda kadroda 8 oyuncu bulunuyor. Bunlardan 2 tanesi ile yollar ayrılıp aynı kafada devam edilebilirdi. Ama Kuyt ve Sow konusunda söylediklerimiz yüzünden bunun yerine Stoch ve Krasic gönderilip, 8 merkez orta sahanın hepsi takımda tutulup, sadece saha içi dizilişi değiştirilerek bir taşla birkaç kuş vurmak mümkün olacaktır.

Mevcut koşullarda 4-1-2-1-2'nin faydalarını 2 madde ile özetliyorum:

1. Takımın mevcut kadrosuna "en fazla uyan", "oyuncuların en verimli kullanılacağı" diziliş bu.
2. Ersun Yanal'ın 13 yıldır pratik ettiği, uygulattığı oyun anlayışı için de en uygun diziliş bu.

Şimdi şablona bakalım, bu vesileyle yazının başında sözünü ettiğim "oyuncu tercihleri"ne gelmiş olacağım:


İşte Ersun hocanın kendi "direkt", baskılı ve riskli oyununu oynatabilmesi için en uygun kadro bu. Birazdan rol dağılımlarını yaptığımda, bu konu daha iyi anlaşılacak. Önce bu dizilişin tarihçesine ve ne mene bir şey olduğuna bakalım:

4-1-2-1-2 demek, benim için her daim 1994 Dünya Kupası demekti. O turnuvada Brezilya'nın teknik direktörü Carlos Alberto Parreira, başka hiçbir takımda kolay kolay görmediğimiz bu şablonla oynattı takımını ve sonunda şampiyon olmayı başardı. O dönemde 70'lerin meşhur 4-3-3'ü ve her dönem geçerli olan 4-4-2 gibi şablonlara, Derwall ve Piontek vesilesiyle 80'lerde 3-5-2 de eklenmiş, millet buna adapte olana kadar Almanlar pek çok kupada ya final oynamış, ya şampiyon olmuştu. 90'ların başında da 3-5-2 çok revaçtaydı ama ben herhangi bir organizasyonda 4-1-2-1-2 oynayan bir büyük takım hatırlamıyorum.

O zamanlar HBB diye bir kanal vardı, Güney Amerika'nın Dünya Kupası elemelerini saat kurup kalkarak sabahın köründe seyrederdim. Bu sayede Brezilya'nın grupta oynadığı tüm maçları da seyretmiştim. Parreira, işte o elemeler boyunca da vazgeçmediği 4-1-2-1-2 şablonu ile Dünya Kupası'nı (penaltılarla da olsa) kazanmayı başardı. Turnuva boyunca Brezilya'nın "kökenlerine ihanet ettiği" ve sıkıcı bir futbol oynadığı ile ilgili sayısız eleştiri hatırlıyorum. Ama Parreira ilkelerinden hiçbir şekilde taviz vermedi ve hedefe ulaşmayı bildi (zaten ilkeli bir insan olduğu içindir ki, 1 yıl sonra Fenerbahçe'yi şampiyon yapmasına rağmen Ali Şen gibi bir başkanla çalış(ıl)amayacağını görerek CL'de oynama fırsatını tepti ve ülkesine döndü; bu ayrı bir konu..).

Brezilya, o Dünya Kupası'na şu kadro ile başlamıştı:


Rai o dönemde PSG'nin büyük yıldızı ve takım kaptanı. Dunga daha 29 yaşında, forvet arkası oynayan ama savunma görevlerini de ihmal etmeyen bir dinamo. Yaşlanınca 98'de ön liberoya geçmişti ama 94'te 7 maçın hepsinde bu pozisyonda oynadı. Zinho teknik, dar alanda çok etkili sol ayaklı bir sihirbaz. Mauro Silva ise adeta bu şablon için yaratılmış kusursuz bir ön libero.

İlk 2 maçtan sonra Rai gibi oyun kurucu ve sanatçı bir oyuncunun, Dunga ve Zinho'nun varlığında bir lüks olduğunu düşündü Parreira. Ve taraftarların sevgilisi olan, özel hayran kitlesi bulunan o oyuncuyu kesip, yerine Mazinho'yu koydu. Mazinho kariyeri boyunca neredeyse hep sağ bekte oynamış ama orta sahada da oynayabilen gerçek bir dinamo. Top tekniği ise çok düşük. Peki bu önemli mi? Beklerin ve forvetlerin bile "sanatçı" olduğu bir takımda bence değil. Nitekim Mazinho'nun takımdaki işlevi, o sanatçıların da yeteneklerini ortaya daha rahat koymasını sağladı. Onun girişinden sonra daha sıkıcı, daha az yaratıcı ama savunmada çok daha güvenli bir Brezilya seyrettik. O şekilde de gitti. Mazinho'lu Brezilya'nın dizilişi, Brezilya hücumdayken şöyleydi:


Rai bu görevi yapamazdı, fazlasıyla hücumcu bir oyuncuydu. Mazinho ise kontrataklar için çabuk, kararlı ve akıllı bir paratonerdi. Bunları neden anlattım? Çünkü 4-1-2-1-2'nin kitabını yazan hoca bana göre Parreira'dır. Bu şablonun kurallarını da bence o belirlemiştir. Bu yüzden oyuncu kategorizayonu da, onun hem Brezilya'da hem de Fenerbahçe'de 2 yıl arayla muhteşem zaferler kazanan o takımlarına bakarak, şu şekilde yapılmalıdır:

1 kaleci,
2 merkez savunmacı (çizgiye de açılan),
2 çizgi oyuncusu ("savunmacısı" değil, "oyuncusu"),
1 defansif orta saha (merkez savunmacıların arasına giren üçüncü bir merkez savunmacı),
3 merkez orta saha (defansta çizgi oyuncularına da destek olabilen, biri "bekçi", diğer ikisi hücumcu),
2 merkez forvet (çizgiye de açılan).

Bunu Fenerbahçe'ye uyarlarsak, asıl diziliş şöyle bir şey olmuş oluyor:


Al sana Juve'nin iki sezondur oynadığı 3-1-4-2 ama beklerin biri çıktığında diğerinin geride kalması şartıyla.

Detaylandırarak devam ediyorum. Bu dizilişin "atak" kısmı iki temel üzerine dayanıyor:

1. "Top rakibe geçtiği anda, geçtiği yerde baskı" ve "kapılan topta 1-2-3 pas ile pozisyon bulmak". Bence dünyadaki en etkili hücum silahı hâlâ bu ama uygulanması da giderek zorlaşıyor. Hem tempo ve koşulan mesafeler çok arttı, hem de takımlar sürekli bu baskıya karşı top çıkarma antrenmanları yapıyor ve kendini sürekli geliştiriyor. Ayrıca bir başka ve en önemli zorluğu şu: Söz konusu baskı, her oyuncunun adeta "zincirin bir parçası" gibi olduğu muazzam bir "uyum" ile yapılmak zorunda. Rakip takım iyi top yaparak çıkarsa, zincir tek bir oyuncuda kırılırsa, kalende net gol pozisyonun görmen işten bile değildir. "Taktik faul" dediğimiz şey bu gibi durumlar için bulundu zaten ve etkili bir silah. Ama FIFA, bilinçli olarak "atak kesmek" için yapılan bu Yugoslav faullerini, faulün türüne bakılmaksızın sarı kartla cezalandırıyor. Bu yüzden yapılacak hücum pres, antrenmanlarda belki de binlerce kez çalışılmalı. Bu konuda takım olarak tam bir olgunluğa erişmek minimum 2 yıl sürüyor, onu da belirteyim.

"Top rakibe geçtiği anda" dedik, peki top nerede rakibe geçiyor? Doğal olarak sen kaybediyorsun. Hücumda ya da daha yüksek bir ihtimalle orta sahada. Yani top sende, atak yapıyorsun ve bir anda top rakibe geçti diyelim. Eğer oyuncular kendi bölgelerindeyken olursa bu, sorun yok. Herkes ne yapacağını biliyor zaten. Ama diyelim ki top kaybı, takım hücum ederken ve Gökhan Gönül'ün kanadından olsun. Sağ kanattan Alper ile Gökhan bir ikili oyun yaptı, Alper Gökhan'ı kaçırdı ve kendi de ileri doğru koşu yaptı. İşte orada top kaptırıldığı anda diziliş şöyle bir şey olacak:


Sistemin en önemli detaylarından biri, hatta brincisi "Gökhan ileri çıktığında, Hasan Ali'nin geride kalması." Bu durumda Gökhan'ın yerini ona yakın olan stoper, yani Alves; Alves'in yerini ise (diğer stoper olan Kadlec değil!) Topal dolduracak. Topal'ın yerini de o merkez orta sahalardan "birisi savunma için bekçi" dediğim oyuncu, yani Meireles dolduracak (ki Meireles, "Mazinho rolü" için Mazinho'dan bile daha iyi, adeta kusursuz bir oyuncu). Hasan Ali de zaten yerinde olduğuna göre "her ne olursa olsun" savunmada 5 kişi olmak garanti. "Zincir" dediğim şey işte tam olarak bu. İleride pres yapanlara bu şekilde yerleşerek destek veren bu 5 oyuncu, "zincir bir yerde kırıldığı anda" hızla geri koşarak savunmada yukarıdaki "4+1" pozisyonunu almak zorunda. Fenerbahçe Parreira ve Lazaroni zamanında, bugünkü kadrodan çok daha kalitesiz oyuncularla bu şablonu mükemmel bir şekilde uyguluyordu. Kaybettiği zaman ise kalite eksikliğinden kaybediyordu.

Aynı şey, Hasan Ali hücuma çıktığında simetrik olarak geçerli:



Görüldüğü gibi defans dörtlüsü "Gökhan, Alves, Topal, Kadlec" oluyor bu durumda. Meireles yine ön liberoda "bekçi".

"Hangi oyuncu kimin kademesinde olacak?" İşte bu şablonun hayati sorusu bu, hayati oyuncusu ise Topal. Topal'ın pozisyonundaki oyuncu asla ve asla "beklerin kademesine" giremez mesela, ikili ön libero ile oynanan şablonlardan en önemli fark bu. Beklerin kademesine o beke yakın olan stoper; o stoperin kademesine ise ön libero girer. Topal (veya o olmazsa Selçuk, başkası değil Selçuk!) burada en önemli oyuncu. Onun görev bölgesi şöyle:


Bundan başka hiçbir yere gidemez, hele dünkü gibi soldan topu alıp çizgiye kadar sürmesi falan asla söz konusu bile olamaz. Takımın savunmadaki bütün yerleşiminden ve kademelerinden bu oyuncu sorumludur; onun stoperlerden birinin kademesine giremeyeceği herhengi bir durum, takım için felaket demektir. Zincir dağılıp gider, en önemli husus bu.

İkinci önemli mevki ise Meireles'in pozisyonundaki oyuncu. Onun savunmadan hücuma ve hücumdan savunmaya geçerken takımın boyunu ayarlaması ve hücum pres konusunda hayati kararlar vermesi gerekiyor. Malûm, "pres zamanlaması" dediğimiz şey çok az oyuncuda var ve sonradan gelişmesi çok zor bir özellik. Batılılar bu özelliği haiz oyunculara "taktisyen" diyor; defansı aklıyla yapan, her şeyden önce "nerede duracağını", "nerede ne yapacağını" bilen oyuncu anlamında.. Meireles bu dizilişteki bu rol için bence tek bir eksiği dahi olmayan bir oyuncu. O yoksa Emre orada kullanılmalı, onu da belirteyim.

2. Bu dizilişin "atak" kısmının ikinci detayı ise şu: Topu kaptırdın, pres yaptın ama rakip bu presi aştı diyelim. Taktik faul de yapamadın. O gerideki  5 oyuncu geriye doğru hızla koşup yerleşti, rakip de en fazla 2-3 kişiyle geldiği için güvendesin. Rakibin diğer oyuncuları çoğalmak için ileri doğru koşu yaparken, bu arada bizim de ileride kalan o 5 oyuncu onlarla birlikte hızla geriye koştu ve bir şekilde topu geri kazandık.

Burada eğer kontratak imkânı varsa, onu değerlendirmek gerekiyor. Yani Emenike ve Sow ilerideyse, rakip de "forvette çoğalacağım" diye ailece gelmiş ve geride 3 kişi falan bırakmışsa o zaman kontratak denenmeli. Antrenmanlarda bunun da pratiği yüzlerce, binlerce kere yapılacaktır. Ama sen 2 kişi, onlar 5 kişiyse topu ileri vurmak akıllıca olmayacak ve yeni bir rakip hücumunu başlatmak anlamına gelecektir. Bu yüzden "geride" kapılan toplar, rakip takım savunmada güvenliyse mutlaka pas yaparak, çabuk kaybedilmeden ve akıllıca kullanılmalı.

Yerleşmiş savunmalara hücum etmek, futbolun olmazsa olmaz, kaçamadığınız bir yönü şu anda. Ersun hoca gibi 13 yıldır "telaşlı" ve "çabuk" sonuca gitmek isteyen biri için zor bir durum bu. Ama Fenerbahçe teknik direktörü olan kişi, her tür oyun tarzına kafa yoran biri olmak zorunda. "Ersun hoca dönüşmek zorunda" yazım, Arsenal'a kaybettik ve bir devrim yapılması gerekiyor diye geçerliliğini yitirmiş değil yani.

Yaşananlardan ders almak

Bir teknik direktörün deneyimlerden dersler çıkarması, bu doğrultuda dün siyah dediği bir şeye bugün beyaz demesi ayıp değil. Sonuçta "öğrenmek" dediğimiz şey insan hayatıyla sınırlı ve hayat devam ettikçe o da devam ediyor. Mesela Parreira gibi büyük bir hoca, Fenerbahçe'deki sezonuna şu kadro ile başlamıştı:


Üstelik bu dizilişe nasıl karar verdi, biliyor musunuz? Takımla yaptığı ilk toplantıda bu dizilşin (isimler olmaksızın yer aldığı) kâğıtları oyunculara dağıtmış. Birer tane de kalem vermiş ve "bu şablonda oynayabileceğiniz yerleri kalemle işaretleyin" demiş. Mesela İlker Yağcıoğlu bir çizgi oyuncusuydu ama orta saha ve/veya forvetti, hayatında hiç savunmada oynamamıştı. Ama sonuçta merkezde de oynamamıştı ve bu sistemdeki yegâne 2 çizgi oyuncusu beklerdi. İlker hoca da "orta saha veya hücumda olup merkezde olacağıma, savunmada ama çizgide olursam şansım daha çok artar" diye düşünmüş ve sadece sağ bek pozisyonunu işaretlemiş. İşte benim Fenerbahçe tarihinde en sevdiğim oyunculardan biri olan "sağ bek İlker"in doğuş öyküsü böyle..

Muhtemelen Oğuz ve Bülent de ön libero dışındaki diğer 3 orta saha pozisyonunu işaretlemiştir. Parreira kendi gözlemleriyle ve oyuncuların beyanlarıyla sezon başında takımı yukarıdaki gibi kurdu. Ama haftalar ilerledikçe başka gözlemler yaptı ve bunları dizilişe yansıtmak konusunda da hiç kompleksli olmadı. Neydi?

i. Oğuz, o istemese de takımda bütün topların toplandığı oyuncuydu ve tüm hücum organizasyonu onunla başlıyordu. Topla buluşmak için sürekli geriye kaçarak oynadığı için, ceza sahasından uzak kalıyordu. Bu bir sorundu.

ii. Birkaç maçta mecburiyetten "sağ iç" mevkiine geçen Tayfun, İlker ile çok iyi bir ikili oluyordu ve takımın hücumda ayrıca bir silahı hâline geliyorlardı.

iii. Eski gol kralı Bülent de ceza sahasına sızma ve oralarda iş yapma konusunda özel bir yeteneğe sahipti. "Forvet arkası" oynadığında verimi artıyordu.

Bu tespitler üzerine Parreira takımın dizilişini 10 maç sonra değiştirdi ve sezon sonuna kadar o şekilde gidip şampiyon olmayı başardı:


İşte büyük hoca olmak böyle bir şey. Her şeyden önce komplekslerden arınmak ve yaşananlardan ders çıkarmak gerekiyor. Ersun Yanal da benim gördüğüm en komplekssiz hocalardan biri. Arsenal maçında takımın "bildiği" şeylere saygı duyması, sistemi "şimdilik" kurcalamamak gerektiğini kabul etmesi vs. bunu kanıtlıyor. Ama ligde ve CL'de birer hezimet ile başlandığına göre, artık "kendi bildiği"ni yapmasının vakti geldi. Hazır daha yolun başındayken ve EL'de de seri başı olarak nispeten kolay bir gruba düşeceğimiz için, intibak süresini bu dönemde değerlendirmek, verdiği en akıllıca karar olacaktır.